Công lao, vai trò của đồng chí Phạm Hùng đối với sự nghiệp cách mạng giải phóng miền Nam, thống nhất Tổ quốc (30/4/1975).

Đồng chí Phạm Hùng tên thật là Phạm Văn Thiện, sinh ngày 11/6/1912, tại Long Hồ, Vĩnh Long. Đồng chí tham gia hoạt động cách mạng từ rất sớm, là nhà lãnh đạo có nhiều cống hiến quan trọng, góp phần làm nên các chiến thắng vĩ đại trong thế kỷ XX của dân tộc Việt Nam nói chung và cách mạng miền Nam nói riêng. Với ý chí kiên cường, tư duy sáng tạo và nhiệt tình cách mạng, Đồng chí đã vượt qua mọi gian nan, nguy hiển, có nhiều công lao, vai trò to lớn trong cuộc đấu tranh giải phóng miền Nam, thống nhất Tổ quốc (30/4/1975). 

Nguyên Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng Phạm Hùng (Thủ tướng Chính phủ đầu tiên của nước ta thời kỳ đổi mới).

Năm 1930, Đồng chí được kết nạp vào Đảng Cộng sản Đông dương, làm Bí thư Chi bộ trường học và hoạt động qua các cấp chi ủy xã, huyện ủy, Tỉnh ủy Mỹ Tho. Tháng 6/1931, Đồng chí bị thực dân Pháp bắt, kết án 03 năm tù, 03 năm quản thúc. Trong lao tù, Đồng chí tiếp tục tổ chức cho tù nhân đấu tranh chống chế độ thực dân, phong kiến. Ngày 20/9/1932, thực dân Pháp mở phiên tòa đại hình tại tỉnh Mỹ Tho, kết án tử hình Đồng chí và đưa về giam ở xà lim án chém Khám Lớn Sài Gòn. Trước cuộc đấu tranh mãnh liệt của Nhân dân ta và nhân dân Pháp, Đảng Cộng sản Pháp và Quốc tế cộng sản, thực dân Pháp buộc phải giảm án tử hình cho một số chiến sĩ cộng sản ở Việt Nam, đồng chí Phạm Hùng được giảm xuống án khổ sai chung thân và đày đi Côn Đảo từ ngày 17/01/1934. Trong năm 1934, Đồng chí được bổ sung vào chi ủy nhà tù Côn Đảo sau đó được cử làm Bí thư Đảo ủy. Cách mạng tháng Tám 1945 nổ ra, Đồng chí đã lãnh đạo anh em tù nhân chớp thời cơ giải phóng nhà tù Côn Đảo lần thứ nhất (1945).

Chủ tịch Hồ Chí Minh với các đồng chí Lê Giản, Phạm Hùng (Phó Giám đốc Sở Công an Nam Bộ - ngồi bên phải) tại Hội nghị Công an toàn quốc lần thứ V tháng 01/1950 (Ảnh tư liệu).

Tháng 9/1945, đồng chí Phạm Hùng từ Côn Đảo trở về đất liền, hoạt động cách mạng ở Sóc Trăng; tháng 10/1945, được bầu vào Xứ ủy Nam bộ, phụ trách Giám đốc Quốc gia Tự vệ cuộc; năm 1947, được cử làm Phó Giám đốc Sở Công an Nam Bộ. Năm 1948, Đồng chí được cử làm Trưởng đoàn đại biểu Nam bộ ra Việt Bắc. Tháng 6/1950, đồng chí Phạm Hùng trở lại miền Nam và được Xứ ủy cử phụ trách Đặc khu Sài Gòn - Chợ Lớn; tháng 02/1951, được bầu vào Ban Chấp hành Trung ương Đảng; tháng 3/1952, được cử làm Phó Bí thư Trung ương Cục, Bí thư Phân liên khu ủy miền Đông kiêm Chủ tịch Ủy ban kháng chiến hành chính Phân liên khu miền Đông Nam Bộ. Trên cương vị Bí thư Xứ ủy, Đồng chí đã lãnh đạo, chỉ đạo quân dân miền Đông kháng chiến chống thực dân Pháp, củng cố và phát triển cơ sở kháng chiến, từng bước tạo ra thế và lực đưa cuộc kháng chiến của quân dân miền Đông phát triển lên đỉnh cao. Trong suốt 09 năm kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược, Đồng chí đã cùng Xứ ủy Nam Bộ, Trung ương Cục miền Nam vận dụng sáng tạo đường lối của Đảng vào điều kiện cụ thể Nam Bộ, đề ra nhiều chủ trương quan trọng trong lãnh đạo cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp của quân và dân Nam bộ, lập được nhiều chiến thắng vẻ vang, được Bác Hồ tặng danh hiệu “Nam Bộ thành đồng”, góp phần phối hợp với chiến trường chính buộc địch phải ký Hiệp định Genève (21/7/1954) chấm dứt chiến tranh, lập lại hòa bình ở Việt Nam và Đông Dương.

Đồng chí Phạm Hùng (thứ ba từ trái sang), Phó Giám đốc Sở Công an Nam bộ chụp ảnh lưu niệm với các đại biểu Hội nghị Công an toàn quốc lần thứ 5/1950 (Ảnh tư liệu).

Với tài năng và uy tín của mình, Đồng chí đã xây dựng, củng cố khối đoàn kết thống nhất các lực lượng kháng chiến và kiện toàn bộ máy lãnh đạo của Xứ ủy trong những năm đầu cuộc kháng chiến chống Pháp ở Nam Bộ. Với tư cách là Giám đốc Quốc gia Tự vệ cuộc, Đồng chí trực tiếp chỉ đạo xây dựng lực lượng công an cách mạng ở Nam Bộ. Đây là một nhiệm vụ rất khẩn trương và quan trọng. Tính chất phức tạp trong nội bộ các lực lượng kháng chiến ở Nam Bộ xuất hiện từ sau Cách mạng tháng Tám 1945 đòi hỏi cần phải xây dựng một lực lượng công an trung thành với Đảng, đáp ứng yêu cầu công tác bảo vệ cơ sở cách mạng, bảo vệ Nhân dân, đồng thời, loại trừ các phần tử cả mật thám lẫn tình báo của địch; tổ chức tiêu diệt những phần tử ác ôn gây tổn thất cho Đảng và có nhiều nợ máu với Nhân dân. Những chiến công của lực lượng công an Nam Bộ làm cho kẻ thù khiếp sợ, Nhân dân yêu mến và tuyệt đối tin tưởng, che giấu, giúp đỡ, được Bác Hồ gửi thư khen ngợi.

Sau Hiệp định Genève 1954, Đồng chí được phân công làm Trưởng đoàn Quân đội nhân dân Việt Nam trong Ban Liên hiệp đình chiến ở Nam Bộ, Trưởng phái đoàn liên lạc Quân đội nhân dân Việt Nam bên cạnh Ủy ban quốc tế ở Sài Gòn có nhiệm vụ giám sát và đấu tranh buộc đối phương thi hành Hiệp định ở vùng Nam Bộ. Đồng chí đã tham gia biên soạn và hoàn thiện dự thảo Đề án về hòa bình thống nhất nước nhà và cách mạng miền Nam, làm cơ sở cho Hội nghị Trung ương lần thứ 15 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng (khóa II). Năm 1967, Đồng chí được Đảng giao nhiệm vụ Bí thư Trung ương Cục miền Nam và Chính ủy các lực lượng vũ trang giải phóng miền Nam Việt Nam. Trong đó, cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Tết Mậu Thân (1968) có ý nghĩa vô cùng quan trọng, góp phần đánh bại ý chí xâm lược của kẻ thù, buộc chúng phải thay đổi chiến lược và ngồi vào bàn đàm phán với Chính phủ ta tại Hội nghị Pari 1973. Từ cuối năm 1968-4/1975, dưới sự chỉ đạo của đồng chí Phạm Hùng, Trung ương Cục đã ban hành nhiều nghị quyết, chỉ thị chỉ đạo phong trào đấu tranh của quân và dân miền Nam trên cả ba vùng chiến lược. Tháng 4/1975, sau thắng lợi của của các chiến dịch Tây Nguyên, Huế, Đà Nẵng, Bộ Chính trị quyết định mở chiến dịch giải phóng Sài Gòn, mang tên chiến dịch Hồ Chí Minh, chỉ định đồng chí Văn Tiến Dũng làm Tư lệnh, đồng chí Phạm Hùng làm Chính ủy Bộ Chỉ huy Chiến dịch. Với tư cách là Bí thư Trung ương Cục, Bí thư Quân ủy Miền, Chính ủy Chiến dịch, đồng chí Phạm Hùng đã góp phần quan trọng trong việc tổ chức và lãnh đạo quân và dân ta, nhất là cổ vũ, động viên lực lượng vũ trang chớp thời cơ để hoàn thành thắng lợi Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử. Là một trong những người lãnh đạo cao nhất của cách mạng miền Nam, Đồng chí đã tỏ rõ tinh thần kiên cường, dũng cảm, mưu trí, vượt qua gian khổ và ác liệt của đạn bom, góp phần vào sự nghiệp giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước, thực hiện thành công tâm nguyện của Bác Hồ, thu non sông về một mối.

Kỷ niệm 112 năm Ngày sinh đồng chí Phạm Hùng (11/6) là dịp để tôn vinh những cống hiến lớn lao của đồng chí đối với sự nghiệp cách mạng của Đảng và dân tộc ta, đồng thời, học tập tấm gương của người chiến sĩ cộng sản kiên trung, người học trò xuất sắc của Chủ tịch Hồ Chí Minh, người con ưu tú của dân tộc, quê hương miền Nam; là dịp để học tập tấm gương kiên trung, bất khuất của đồng chí Phạm Hùng, chúng ta học một nhân cách lớn về ý chí cách mạng, dù trong bất kỳ hoàn cảnh nào, dù khó khăn, gian khổ đến đâu cũng không dao động, không chùn bước trên con đường đã chọn, thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII của Đảng, xây dựng nước Việt Nam "dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh”, sớm hiện thực hóa khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc.

Lê Sơn