Kỷ niệm 15 năm “Ngày Bảo hiểm y tế (BHYT) Việt Nam" - Nguồn gốc, ý nghĩa và những lợi ích khi tham gia BHYT

Theo Luật BHYT Việt Nam năm 2008, “BHYT là hình thức bảo hiểm được áp dụng trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe, không vì mục đích lợi nhuận, do Nhà nước tổ chức thực hiện và các đối tượng có trách nhiệm tham gia theo quy định của Luật này”.

Ngày BHYT Việt Nam có nguồn gốc từ ngày 16/6/2009, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định 823/QĐ-TTg về ngày BHYT Việt Nam. Trong đó nêu rõ, lấy ngày 01/7 hằng năm là "Ngày BHYT Việt Nam" nhằm để tuyên truyền về Luật BHYT 2008; khuyến khích, vận động nhân dân tham gia BHYT, tiến tới BHYT toàn dân; động viên và nâng cao ý thức, trách nhiệm của những người làm công tác BHYT và cán bộ, nhân viên ngành y tế.

BHYT toàn dân là chính sách xã hội quan trọng hàng đầu, mang ý nghĩa nhân đạo và có tính chia sẻ cộng đồng sâu sắc được Đảng và Nhà nước ta hết sức coi trọng, luôn đề cao trong hệ thống chính sách an sinh xã hội. BHYT là loại hình bảo hiểm trong chăm sóc sức khỏe do Nhà nước tổ chức, thực hiện không vì mục đích lợi nhuận. BHYT đã giúp nhiều người vượt qua khó khăn khi chẳng may ốm đau, tai nạn. Tham gia BHYT được xem là một hình thức tiết kiệm “đóng góp khi lành, để dành khi ốm” nhằm giảm bớt gánh nặng về kinh tế khi không may bị ốm đau, bệnh tật, kể cả những bệnh hiểm nghèo, chi phí lớn...

(Ảnh minh họa)

Chính sách BHYT thể hiện ý nghĩa nhân đạo và có tính chia sẻ cộng đồng sâu sắc. Lợi ích của việc tham gia BHYT là trẻ em dưới 06 tuổi được cấp thẻ BHYT miễn phí; được Nhà nước hỗ trợ kinh phí khi tham gia tùy theo đối tượng (với các đối tượng thuộc hộ nghèo; hộ cận nghèo; tham gia theo hộ gia đình; người dân tộc thiểu số; học sinh, sinh viên…); được lựa chọn cơ sở khám chữa bệnh (KCB) gần địa chỉ nơi đang sinh sống để đăng ký KCB ban đầu và có thể thay đổi nơi đăng ký KCB ban đầu. Khi KCB đúng quy định được quỹ BHYT chi trả từ 80-100% chi phí KCB tùy từng đối tượng. Đồng thời, giúp người tham gia BHYT giảm gánh nặng về chi phí KCB khi không may ốm đau, tai nạn, đặc biệt đối với những trường hợp bệnh nặng, bệnh mãn tính điều trị kéo dài...

Theo BHXH Việt Nam, tính đến cuối năm 2023, độ bao phủ BHYT đã đạt khoảng 93,35% dân số, tương ứng hơn 93,3 triệu người tham gia, từng bước hiện thực hóa mục tiêu bao phủ BHYT toàn dân. Hằng năm, có hơn 100 triệu lượt người khám, chữa bệnh BHYT được bảo đảm quyền lợi; cả nước có hơn 174,8 triệu lượt KCB BHYT, tăng hơn 23,4 triệu lượt KCB so với năm 2022; số chi KCB BHYT khoảng 124,3 nghìn tỷ đồng. Việc người dân tham gia BHYT được xem là một hình thức tiết kiệm “đóng góp khi lành để dành khi ốm”, nhằm giảm bớt gánh nặng về kinh tế khi không may bị ốm đau, bệnh tật, kể cả những bệnh hiểm nghèo, chi phí lớn. Tham gia BHYT, mọi người dân đều được tiếp cận các dịch vụ chăm sóc sức khỏe cơ bản mà không phụ thuộc vào khả năng chi trả của mình. Mỗi năm Quỹ BHYT chi trả từ 100.000 đến 105.000 tỷ đồng cho việc KCB BHYT, trong đó rất nhiều trường hợp người bệnh được chi trả lên tới nhiều tỷ đồng/năm. Ngoài việc chi trả chi phí KCB thông thường, Quỹ BHYT còn chi trả cho nhiều người mắc các bệnh hiểm nghèo, bệnh mạn tính như: Hemophilia (bệnh rối loạn đông máu di truyền), ung thư, tim mạch, suy thận...

Những năm qua, quyền lợi hưởng BHYT của người tham gia ngày càng được mở rộng ở cả phạm vi và mức hưởng BHYT. Chất lượng KCB BHYT cũng ngày càng cải thiện, người dân được tiếp cận nhiều dịch vụ y tế hiện đại, thuốc mới, hiệu quả cao, giúp nhiều người vượt qua ốm đau bệnh tật. Danh mục thuốc được Quỹ BHYT thanh toán đáp ứng nhu cầu KCB của người có thẻ BHYT với hơn 1.000 hoạt chất hóa dược, sinh phẩm và trên hàng trăm thuốc đông y, thuốc từ dược liệu. Trong đó, có nhiều thuốc điều trị ung thư, thuốc điều trị bệnh hiếm, thuốc điều trị bệnh máu không đông, thuốc tim mạch đa dạng… người bệnh được chỉ định sử dụng dài ngày, có thuốc dùng suốt đời cho quá trình điều trị bệnh. Mặc dù, các thuốc điều trị cho các bệnh hiểm nghèo đều là các thuốc đắt tiền, có giá lên đến hàng chục triệu đồng cho một liều sử dụng nhưng vẫn được Quỹ BHYT thanh toán. Danh mục thuốc BHYT hiện nay đã cơ bản đáp ứng nhu cầu điều trị đối với các bệnh hiểm nghèo. Ngoài các chi phí về thuốc, người tham gia BHYT còn được Quỹ BHYT chi trả các chi phí dịch vụ kỹ thuật (với hơn 10.000 dịch vụ), vật tư y tế. Trong đó, có các phẫu thuật, thủ thuật cao, chi phí lớn như: phẫu thuật bằng robot, phẫu thuật thay khớp, thay đĩa đệm cột sống, đặt máy tạo nhịp tim… Đáng chú ý, một số loại vật tư y tế được quỹ BHYT thanh toán có giá trị lên đến hàng trăm triệu đồng. Riêng đối với chi phí ngày giường điều trị nội trú, Quỹ BHYT sẽ thanh toán căn cứ vào hạng bệnh viện và loại giường điều trị đã sử dụng. Mức chi phí bình quân ngày giường điều trị Quỹ BHYT đang thanh toán trung bình một đợt điều trị khoảng 06 ngày, với số tiền giường trung bình một đợt điều trị nội trú khoảng 1,2-1,5 triệu/lượt. Đối với các trường hợp phải chăm sóc đặc biệt sẽ được Quỹ BHYT thanh toán lên tới hàng chục triệu đồng/đợt điều trị, thậm chí có trường hợp số tiền giường được thanh toán lên đến hàng trăm triệu đồng.

Nhằm triển khai hiệu quả công tác KCB BHYT bằng Căn cước công dân (CCCD) gắn chíp, thời gian qua, BHXH Việt Nam và các bộ, ngành liên quan khẩn trương triển khai nhiều nhiệm vụ, giải pháp. Đến nay, toàn quốc đã có 100% số cơ sở KCB BHYT (tương ứng với 12.851 cơ sở) triển khai KCB BHYT bằng CCCD gắn chíp (đáp ứng yêu cầu tra cứu thông tin thẻ BHYT bằng số định danh cá nhân/CCCD), với hơn 55 triệu lượt tra cứu thông tin thẻ BHYT bằng số định danh cá nhân/CCCD thành công phục vụ làm thủ tục KCB BHYT. Toàn ngành cũng đã kết nối với hơn 13 nghìn cơ sở KCB BHYT trên toàn quốc để tiếp nhận dữ liệu đề nghị thanh toán chi phí KCB BHYT; gần 1,0 triệu doanh nghiệp giao dịch điện tử với cơ quan BHXH thông qua cổng thông tin điện tử.

Mặc dù có nhiều nỗ lực, tuy nhiên, công tác phát triển người tham gia BHYT vẫn còn một số khó khăn như: tỷ lệ tham gia BHYT chưa bền vững; vẫn còn một số người dân chưa chủ động tham gia do điều kiện kinh tế còn khó khăn; chưa ý thức được hết tầm quan trọng của việc tham gia BHYT. Để khắc phục những khó khăn và bảo đảm tính bền vững của tỷ lệ bao phủ cần có những giải pháp đồng bộ và tích cực. Điều đó không chỉ là nhiệm vụ riêng của ngành Bảo hiểm xã hội Việt Nam mà còn là trách nhiệm của cộng đồng, để BHYT thật sự là tấm thẻ vàng bảo vệ sức khỏe bản thân, gia đình.

Lê Sơn