Kỷ niệm 65 năm phát biểu “Diễn văn khai mạc Hội nghị lần thứ 16 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng (khóa II)” của Chủ tịch Hồ Chí Minh (16/4/1959-16/4/2024)

Ngày 16/4/1959, Chủ tịch Hồ Chí Minh có bài phát biểu quan trọng tại Hội nghị lần thứ 16 của Ban Chấp hành Trung Đảng Lao động Việt Nam (khóa II). Nội dung bài phát biểu của Người tập trung vào vấn đề phát triển hợp tác hóa nông nghiệp của nước ta lúc bấy giờ, đó là, phát huy sức mạnh tập thể trong sản xuất nông nghiệp của người nông dân: “Chúng ta nhất định phải nâng cao dần đời sống của đồng bào nông dân. Nhưng nếu nông dân cứ làm ăn riêng lẻ thì đời sống không thể nâng cao. Muốn nâng cao đời sống thì chỉ có một cách là tổ chức nông dân làm ăn tập thể tức là tổ chức nông dân vào hợp tác xã nông nghiệp. Tổ chức hợp tác xã tốt thì mới có thể tăng gia sản xuất, thực hành tiết kiệm, do đó, mà nâng cao đời sống vật chất và văn hóa của nông dân và củng cố khối liên minh công nông”[1]. Trong bài diễn văn của mình, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã phân tích mối quan hệ giữa nông nghiệp và công nghiệp, trở thành nhân tố rất quan trọng đối với xây dựng nông thôn mới (NTM) ngày nay, đó là: “Nền kinh tế xã hội chủ nghĩa có hai chân là công nghiệp và nông nghiệp. Công nghiệp của ta đại bộ phận đã xã hội hóa, nhưng nông nghiệp thì nhiều nơi còn làm ăn riêng lẻ. Như thế là hai chân không đều nhau, không thể bước mạnh được. Vì vậy, chúng ta phải hợp tác hóa nông nghiệp làm cho nông nghiệp phát triển, làm cho công nghiệp và nông nghiệp tiến đều, thì mới cải thiện tốt đời sống của nhân dân… Vì vậy chúng ta phải làm tốt, làm thật tốt hợp tác hóa nông nghiệp”[2]. 

Bên cạnh phân tích mối liên hệ giữa nông nghiệp và công nghiệp, Người còn chỉ ra những giải pháp để thực hiện hợp tác hóa nông nghiệp, nâng cao thu nhập của người nông dân, đó là “Chúng ta phải củng cố thật tốt các tổ đổi công và các hợp tác xã đã có, tuyên truyền và giáo dục nông dân, làm cho phong trào phát triển vững chắc. Phải làm thế nào cho xã viên trong hợp tác xã thu nhập nhiều hơn thu nhập của nông dân trong tổ đổi công và tổ viên trong tổ đổi công thu nhập nhiều hơn thu nhập của nông dân còn làm ăn riêng lẻ”[3]. Đồng thời, Bác Hồ còn yêu cầu nâng cao chất lượng trong phong trào xây dựng hợp tác xã nông nghiệp, nâng cao năng suất sản xuất; trong đó, phải nêu cao vai trò, trách nhiệm của cán bộ, đảng viên ở cơ sở, đó là “trong việc củng cố và phát triển phong trào đổi công và hợp tác xã phải chú trọng chất lượng tốt, không nên chỉ chú trọng con số. Trong công việc tổ chức, củng cố quản lý và phát triển tổ đổi công và hợp tác xã, cán bộ, đảng viên và đoàn viên thanh niên lao động phải làm gương mẫu, làm đầu tàu, phải chí công vô tư, phải làm đúng nhiệm vụ của người cộng sản”[4]. Cuối bài phát biểu của mình, Người đã dặn dò: “Sau Hội nghị này, chúng ta phải động viên toàn Đảng, toàn dân làm tốt công việc hợp tác hóa nông nghiệp. Với truyền thống đoàn kết và tinh thần hăng hái của toàn dân, với quyết tâm của toàn Đảng, chúng ta nhất định hoàn thành tốt nhiệm vụ ấy”[5].

Ngày nay, những chỉ dẫn ấy của Người có ý nghĩa to lớn trong xây dựng NTM. Sau 14 năm (2008-2022) thực hiện Nghị quyết số 26-NQ/TW, ngày 05/8/2008 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng “về nông nghiệp, nông dân, nông thôn” với sự tập trung lãnh đạo, chỉ đạo của các cấp ủy, tổ chức đảng, sự chung sức, đồng lòng của toàn dân, nông nghiệp, nông dân, nông thôn nước ta đã đạt được nhiều thành tựu rất to lớn. Nông nghiệp tiếp tục phát triển cả về quy mô và trình độ sản xuất, duy trì tăng trưởng ở mức khá cao, khẳng định vị thế quan trọng, là trụ đỡ của nền kinh tế, bảo đảm vững chắc an ninh lương thực quốc gia. Sản xuất kinh doanh nông nghiệp phát triển mạnh theo hướng chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi, ứng dụng khoa học - công nghệ, nâng cao chất lượng và giá trị gia tăng, phát huy lợi thế vùng, miền, địa phương, thích ứng với biến đổi khí hậu. 

Xây dựng NTM đã trở thành phong trào sâu rộng, với sự tham gia tích cực của cả hệ thống chính trị và toàn dân, về đích sớm hơn so với mục tiêu Nghị quyết đề ra; góp phần đẩy nhanh quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn; cơ cấu kinh tế nông thôn chuyển dịch tích cực, tăng tỉ trọng kinh tế công nghiệp và dịch vụ; thu nhập và đời sống vật chất, tinh thần của cư dân nông thôn không ngừng được cải thiện, tỉ lệ hộ nghèo giảm nhanh, số hộ khá và giàu tăng; diện mạo nông thôn Việt Nam có sự thay đổi rõ rệt; niềm tin của Nhân dân đối với Đảng, Nhà nước và chế độ ta ngày càng được củng cố, nâng cao.

Trên cơ sở những thành quả đạt được trong xây dựng NTM giai đoạn 2008-2022, Đảng, Nhà nước đã thẳng thắn chỉ ra những tồn tại, hạn chế việc thực hiện Nghị quyết số 26-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng (khóa X) “về nông nghiệp, nông dân, nông thôn” và ban hành Nghị quyết số 19-NQ/TW, ngày 16/02/2022 của Hội nghị lần thứ năm Ban Chấp hành Trung ương Đảng “về nông nghiệp, nông dân, nông thôn đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045” với mục đích cao nhất là không ngừng nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của người nông dân và củng cố khối liên minh công nông. Chủ trương của Nghị quyết số 19-NQ/TW là: Đẩy nhanh quá trình chuyển dịch cơ cấu lao động nông nghiệp sang làm việc ở khu vực công nghiệp, dịch vụ; thúc đẩy phát triển kinh tế nông thôn, tạo nhiều việc làm tại chỗ, nâng cao thu nhập cho cư dân nông thôn; thu hút lao động có trình độ cao về làm việc ở nông thôn… Phát huy vai trò của Hội Nông dân Việt Nam, các tổ chức chính trị - xã hội, Liên minh Hợp tác xã Việt Nam và các tổ chức xã hội - nghề nghiệp trong cung cấp dịch vụ tư vấn, hỗ trợ pháp luật, kiến thức sản xuất kinh doanh, khoa học - công nghệ; đẩy mạnh các phong trào toàn dân đoàn kết xây dựng NTM, bảo vệ an ninh Tổ quốc, xây dựng gia đình, thôn (xóm, làng, ấp, bản) văn hóa… Cơ cấu lại nông nghiệp thực chất, hiệu quả, khai thác và phát huy lợi thế nền nông nghiệp nhiệt đới, tiềm năng, lợi thế của từng vùng, miền, địa phương. Đẩy mạnh tích tụ, tập trung đất đai; phát triển nông nghiệp theo hướng hiện đại, chuyên canh hàng hóa tập trung, quy mô lớn, bảo đảm an toàn thực phẩm dựa trên nền tảng ứng dụng khoa học - công nghệ tiên tiến, chuyển đổi số, cơ giới hóa, tự động hóa; gắn kết chặt chẽ nông nghiệp với công nghiệp, dịch vụ, sản xuất với bảo quản, chế biến và tiêu thụ nông sản; khuyến khích phát triển nông nghiệp xanh, hữu cơ, tuần hoàn, chương trình mỗi xã một sản phẩm (OCOP), giảm phát thải khí nhà kính… Phát triển mạnh công nghiệp ở nông thôn, nhất là công nghiệp chế biến nông sản, công nghiệp sản xuất thiết bị, máy móc, vật tư phục vụ nông nghiệp; đầu tư phát triển các cụm công nghiệp, làng nghề phù hợp với quy hoạch và điều kiện cụ thể tại địa phương; tạo môi trường kinh doanh thuận lợi thu hút các thành phần kinh tế đầu tư vào nông nghiệp, nông thôn, hình thành các doanh nghiệp có quy mô lớn sản xuất kinh doanh các sản phẩm nông nghiệp; tạo nhiều việc làm tại chỗ, nâng cao thu nhập cho lao động nông thôn… Xây dựng NTM phát triển toàn diện, bền vững gắn với đô thị hóa, bảo đảm thực chất, đi vào chiều sâu, hiệu quả, vì lợi ích của người dân; tiếp tục hoàn thiện các tiêu chí xây dựng NTM; thực hiện xây dựng NTM nâng cao, NTM kiểu mẫu và xây dựng NTM cấp thôn, bản…[6].  

Năm 2024, kỷ niệm 65 năm bài phát biểu “Diễn văn khai mạc Hội nghị lần thứ 16 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng (khóa II)” của Chủ tịch Hồ Chí Minh (16/4/1959-16/4/2024), là dịp để toàn thể cán bộ, đảng viên, lực lượng vũ trang, công chức, viên chức, đoàn viên, hội viên, người dân Việt Nam ở trong và ngoài nước càng biết ơn vô hạn hơn nữa công lao to lớn của Người đối với dân tộc. Việc vận dụng những chỉ dẫn qua bài phát biểu của Chủ tịch Hồ Chí Minh sẽ góp phần rất quan trọng thực hiện thành công Nghị quyết số 19-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng (khóa XIII) “về nông nghiệp, nông dân, nông thôn đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045” và Việt Nam sẽ trở thành nước phát triển, thu nhập cao vào năm 2045 theo định hướng Đại hội XIII của Đảng. 

[1], [2], [3], [4], [5] Hồ Chí Minh (2011), Toàn tập, tập 12, Nxb Chính trị quốc gia sự thật, tr.161-162; 162; 162; 163.

[6] Đảng Cộng sản Việt Nam (2022), Nghị quyết số 19-NQ/TW, ngày 16/02/2022 của Hội nghị lần thứ năm Ban Chấp hành Trung ương Đảng “về nông nghiệp, nông dân, nông thôn đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045”.

Lê Quang Cần