Kỷ niệm 70 năm bài viết công dụng thuốc “Philatốp” của Bác Hồ kính yêu đăng trên Báo Nhân Dân (19/5/1954-19/5/2024)

Dân tộc Việt Nam trải qua mấy ngàn năm lịch sử, đã tích lũy được rất nhiều tri thức, kinh nghiệm về nhiều lĩnh vực, trong đó, có những tri thức bảo vệ sức khỏe, duy trì, phát triển nòi giống và đã sản sinh ra nhiều danh y nổi tiếng. Tiêu biểu nhất cho các danh y dân tộc là hai đại danh y Tuệ Tĩnh (thế kỷ XIII) và Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác (thế kỷ XVIII). Các danh y này đã để lại cho hậu thế của dân tộc một khối lượng lớn tri thức phong phú về y lý, y đức, y thuật và những bài thuốc quý. Trong quá trình xây dựng nền y học dân tộc, các danh y của ta đã khẳng định yếu tố gốc của người thầy thuốc là y đức. Hành nghề y là theo phương châm trị bệnh cứu người. Con người phải được đối xử bình đẳng trong chữa bệnh, đó cũng là một trong những nội dung lớn của tư tưởng Hồ Chí Minh về y đức đối với người thầy thuốc.  

Trong suốt cuộc đời hoạt động cách mạng của mình, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn luôn quan tâm đến sức khỏe người dân, phát triển giống nòi của dân tộc. Nǎm 1948, trong thư gửi Hội nghị Quân y, Bác Hồ đánh giá: “Người thầy thuốc chẳng những có nhiệm vụ cứu chữa bệnh tật mà còn phải nâng đỡ tinh thần những người ốm yếu… một số anh em chiến sĩ không được bình tĩnh, đối với thầy thuốc không được nhã nhặn. Gặp những ca như vậy, chúng ta nên lấy lòng nhân loại và tình thân ái mà cảm hóa họ. Người ta có câu “Lương y kiêm từ mẫu”, nghĩa là một người thầy thuốc, đồng thời, phải là một người mẹ hiền”[1].

Năm 1955, trong thư gửi Hội nghị cán bộ y tế toàn quốc, Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định: “Người bệnh phó thác tính mạng của họ nơi các cô, các chú. Chính phủ phó thác cho các cô, các chú việc chữa bệnh tật và giữ gìn sức khỏe cho đồng bào. Đó là một nhiệm vụ rất vẻ vang”[2]. Vì vậy, “cán bộ y tế (bác sĩ, y tá, những người giúp việc) cần phải: Thương yêu người bệnh như anh em ruột thịt. Cần phải tận tâm tận lực phụng sự nhân dân. “Lương y phải kiêm từ mẫu”[3].   

Từ đó, một trong những giải pháp của người thầy thuốc giúp đỡ, điều trị bệnh nhân là sự sáng tạo, say mê tìm tòi, nghiên cứu, sử dụng các loại thuốc để chữa bệnh cho người dân đạt hiệu quả cao nhất. Ngày 19/5/1954, với bút danh C.B, Chủ tịch Hồ Chí Minh viết bài công dụng thuốc “Philatốp” đăng trên báo Nhân Dân, số 186 nhằm kêu gọi đội ngũ y, bác sĩ cả nước tuyên truyền rộng rãi việc sử dụng thuốc “Philatốp” trong điều trị bệnh cho người dân. Theo đó, Người nêu công dụng thuốc “Philatốp” là một cách chữa bệnh rất hay, do thầy thuốc Liên Xô là bác sĩ Philatốp phát minh. Mấy tháng nay, thầy thuốc ta đã dùng cách đó, tiêm hàng nghìn ống… Nhiều người bị sốt rét lâu năm đã chữa khỏi. Nhiều người bị lở, hắc lào, thối chân, cũng đã chữa được. Bệnh tê thấp, đau dạ dày, đau tim chữa cũng đỡ nhiều. Một ông cụ hơn 70 tuổi, mờ và nhức mắt, sau khi tiêm thuốc “Philatốp”, mắt mờ đã rõ hơn và hết hẳn nhức mắt. Một người ngoài 50 tuổi, đau tim, gan, thận rất nặng, sau khi tiêm cũng đỡ nhiều. Những người tiêm “Philatốp” đều ăn được, ngủ được. Thuốc này rẻ hơn và hay hơn những thuốc bổ đắt tiền khác”[4].

Chủ tịch Hồ Chí Minh đánh giá cao vai trò sáng tạo, chủ động tìm tòi, nghiên cứu nguồn nguyên liệu trong nước để sản xuất thuốc “Philatốp” của Bộ Y tế, đáp ứng yêu cầu chữa bệnh cho người dân trong điều kiện trang thiết bị y tế, thuốc men của đất nước còn nhiều khó khăn, đó là “Bộ Y tế ta đã sản xuất nhiều thuốc tiêm Philatốp bằng nhau đàn bà đẻ và bằng óc, lá lách, tim, gan, thận, hạch của trâu, bò, dê. Nhờ khoa học Liên Xô và công tác nghiên cứu của thầy thuốc ta, Nhân dân ta được hưởng một cách chữa bệnh vừa rất đơn giản, vừa hay vừa rẻ”[5]. Tuy nhiên, Người không quên nhắc nhở đối với đội ngũ thầy thuốc Việt Nam là không được “ngủ quên” trên thành quả đạt được về sản xuất, sử dụng thuộc “Philatốp”, là “anh em thầy thuốc ta còn phải cố gắng nhiều hơn nữa, để phổ biến rộng rãi cách dùng Philatốp vào Nhân dân, và phát triển Philatốp chữa được nhiều thứ bệnh khác”[6].  

Cuối bài viết của mình, Bác Hồ viết 04 câu thơ về công dụng của thuốc “Philatốp”: “Thuốc Philatốp giống thuốc tiên/ Chữa được nhiều bệnh, lại rẻ tiền/ Ta phải nghiên cứu, phát triển nữa/ Để cho Nhân dân được hưởng liền”[7].

Suốt cuộc đời hy sinh cho dân tộc Việt Nam, Chủ tịch Hồ Chí Minh vĩ đại không ngừng chăm lo sức khỏe, hạnh phúc người dân, trước khi về với thế giới người hiền cùng C.Mác, Ăngghen, Lênin, trong Di chúc thiêng liêng, Người còn căn dặn: “Đảng cần phải có kế hoạch thật tốt để phát triển kinh tế và văn hóa, nhằm không ngừng nâng cao đời sống của Nhân dân”[8], mà sức khỏe của mỗi người dân là điều quý nhất.

Kỷ niệm 134 năm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh vĩ đại (19/5/1890-19/5/2024) và 70 năm bài viết công dụng thuốc “Philatốp” của Người (19/5/1954-19/5/2024), là dịp để mỗi người dân nói chung, đội ngũ thầy thuốc Việt Nam nói riêng tưởng nhớ đến công lao to lớn của Bác Hồ đã dành cho dân tộc Việt Nam, ra sức học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh ngày càng thiết thực, hiệu quả hơn nữa.

[1] Hồ Chí Minh (2011), Toàn tập, tập 5, Nxb chính trị quốc gia sự thật, Hà Nội, tr.487.

[2] Hồ Chí Minh (2011), Toàn tập, tập 9, Nxb chính trị quốc gia sự thật, Hà Nội, tr.343.

[3], [4], [5], [6], [7] Hồ Chí Minh (2011), Toàn tập, tập 8, Nxb chính trị quốc gia sự thật, Hà Nội, tr.154; tr.488; tr.488; tr.488; tr.488.

[8] Hồ Chí Minh (2011), Toàn tập, tập 15, Nxb chính trị quốc gia sự thật, Hà Nội, tr.622

Lê Quang Cần