Cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư đang làm thay đổi sâu sắc mô hình sản xuất, buộc các nhà máy phải đẩy mạnh tự động hóa và chuyển đổi số để nâng cao năng suất, sức cạnh tranh. Trong đó, người lao động (NLĐ) và doanh nghiệp (DN) đóng vai trò trung tâm của quá trình chuyển đổi. NLĐ không chỉ là lực lượng sản xuất trực tiếp mà phải trở thành lao động có kỹ năng số, thích ứng với công nghệ mới, tham gia vào đổi mới sáng tạo. Đây vừa là yêu cầu cấp thiết vừa là cơ hội để đội ngũ công nhân, NLĐ nâng cao kỹ năng nghề nghiệp trong kỷ nguyên mới.
BÀI 1: “CHÌA KHÓA” SỐ HÓA DOANH NGHIỆP
Theo tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW, ngày 22-12-2024 của Bộ Chính trị về phát triển khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, DN được xác định là động lực quan trọng của tăng trưởng kinh tế. Nghị quyết nhấn mạnh việc tạo điều kiện thuận lợi để DN phát triển, từ cải cách thủ tục hành chính, hỗ trợ tiếp cận vốn đến khuyến khích đổi mới công nghệ và chuyển đổi số. Một môi trường kinh doanh minh bạch, ổn định sẽ giúp DN yên tâm đầu tư, mở rộng sản xuất và tạo thêm nhiều việc làm cho xã hội.
 |
| Công ty cổ phần hữu hạn Vedan Việt Nam (xã Phước Thái) ứng dụng robot trong sản xuất, tăng cường tự động hóa dây chuyền. Ảnh: Nguyễn Hòa |
Đây là “chìa khóa” để nhiều DN trong cả nước nói chung và thành phố Đồng Nai nói riêng đẩy mạnh trong đổi mới công nghệ, phát triển sản xuất, kinh doanh, góp phần vào sự phát triển kinh tế - xã hội của địa phương. Điều này tạo cơ hội để lao động chất lượng cao tiếp tục nâng cao tay nghề, hướng tới làm chủ công nghệ, tư duy số và thích ứng nhanh với sản xuất thông minh.
Lợi thế phát triển công nghệ
Thành phố Đồng Nai là một trong những tỉnh, thành có tốc độ công nghiệp hóa nhanh của cả nước, với hệ thống khu công nghiệp phát triển mạnh và quy mô lớn. Theo thông tin từ UBND thành phố Đồng Nai, lũy kế đến ngày 30-4-2026, toàn thành phố có hơn 2,2 ngàn dự án có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) đến từ hơn 50 quốc gia và vùng lãnh thổ, với tổng vốn đăng ký hơn 45 tỷ USD. Các dự án tập trung vào công nghiệp chế tạo, điện tử, công nghệ cao, kéo theo nhu cầu lớn về lao động chất lượng cao, đặc biệt là lao động kỹ thuật có khả năng làm chủ công nghệ.
Nhờ lợi thế về vị trí địa lý, hạ tầng và môi trường đầu tư, thành phố Đồng Nai đã thu hút hàng ngàn DN trong và ngoài nước đến sản xuất, kinh doanh ở nhiều lĩnh vực chủ lực như: công nghiệp chế biến, chế tạo; cơ khí, chế tạo máy; điện - điện tử; dệt may; da giày; chế biến thực phẩm; công nghiệp hỗ trợ và công nghệ cao. Sự phát triển mạnh mẽ của các ngành công nghiệp này kéo theo lực lượng lao động đông đảo, đặt ra yêu cầu cấp thiết về đổi mới công nghệ nhằm nâng cao năng suất, chất lượng và năng lực cạnh tranh.
Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt và công nghệ phát triển nhanh chóng, các DN tại Đồng Nai xác định tự động hóa và chuyển đổi số không còn là lựa chọn thử nghiệm mà đã trở thành xu thế tất yếu. Việc ứng dụng máy móc, phần mềm và các hệ thống thông minh vào sản xuất - vận hành giúp DN nâng cao năng lực cạnh tranh, linh hoạt thích ứng với biến động của thị trường. Thực tiễn những năm gần đây cho thấy, hiệu quả từ tự động hóa và chuyển đổi số đã được khẳng định rõ nét.
Cụ thể, nhiều DN sau khi triển khai đã cải thiện đáng kể năng suất, chất lượng sản phẩm, tối ưu hóa vận hành, giảm thiểu thời gian dừng máy ngoài kế hoạch và nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh. Đáng chú ý, việc áp dụng các công nghệ như: dây chuyền tự động, IoT, trí tuệ nhân tạo (AI) và hệ thống quản lý số không chỉ rút ngắn thời gian sản xuất mà còn hạn chế lỗi vận hành. Cùng với đó, các mô hình “nhà máy thông minh” (Smart Factory) đang từng bước được triển khai, trở thành hướng đi quan trọng giúp DN nâng cao hiệu quả quản trị và gia tăng sức cạnh tranh trong bối cảnh hội nhập sâu rộng.
Không chỉ dừng lại ở hiệu quả hiện tại, chuyển đổi số và ứng dụng công nghệ 4.0 của DN còn góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh, mở rộng thị trường xuất khẩu. Nhiều DN tại Đồng Nai đã đủ điều kiện tiếp cận và chinh phục các thị trường khó tính như: Liên minh châu Âu (EU), Mỹ, Nhật Bản. Đồng thời, quá trình số hóa giúp DN đáp ứng tốt hơn các tiêu chuẩn quốc tế về truy xuất nguồn gốc, chất lượng sản phẩm và các yêu cầu phát triển bền vững theo tiêu chí ESG (môi trường - xã hội - quản trị doanh nghiệp).
 |
| Công nhân tại Công ty cổ phần hữu hạn Vedan Việt Nam (xã Phước Thái) trong giờ làm việc. |
Tăng tốc sản xuất bằng tự động hóa
Công ty cổ phần hữu hạn Vedan Việt Nam (xã Phước Thái) là một trong những công ty đã có những bước đi chuyển đổi tự động hóa và chuyển đổi số để phục vụ nhu cầu xuất khẩu bột ngọt và tinh bột cho thị trường Nhật Bản và EU. Những năm gần đây, DN chú trọng tự động hóa và ứng dụng robot trong sản xuất, tăng cường tự động hóa dây chuyền, giúp kiểm soát chính xác các công đoạn lên men, tinh chế và đóng gói bột ngọt. DN này ứng dụng robot công nghiệp trong các khâu như: đóng gói, vận chuyển nội bộ và xếp pallet. Nhờ đó giảm sai sót, tăng năng suất và tính ổn định, đảm bảo chất lượng và truy xuất nguồn gốc.
Anh Đinh Văn Sâm, công nhân điều khiển robot xưởng đóng gói tại Công ty cổ phần hữu hạn Vedan cho biết: Việc chuyển đổi sang tự động hóa, đặc biệt là ứng dụng robot bốc xếp, đã mang lại những cải thiện rõ rệt cho quá trình sản xuất. Trước hết, năng suất được nâng cao đáng kể do robot có thể vận hành liên tục, ổn định và với tốc độ cao hơn so với lao động thủ công. Bên cạnh đó, độ chính xác trong khâu bốc xếp và sắp xếp hàng hóa cũng được cải thiện, giúp giảm thiểu sai sót và tổn thất.
Tại Nhà máy Bê tông Hùng Vương - Bình Phước (phường Đồng Xoài), DN đang cung cấp sản phẩm cho nhiều dự án quan trọng trong và ngoài thành phố đã áp dụng công nghệ mới trong việc sản xuất bê tông. Cụ thể phải kể đến công nghệ đúc cống bằng công nghệ rung ép hiện đại để đáp ứng tiến độ kịp thời cho khách hàng. Đây là quy trình sản xuất ống cống bê tông tiên tiến, tạo ra sản phẩm có độ bền cao, chất lượng đồng nhất và năng suất vượt trội, vừa giảm các chi phí nhân công và giảm giá thành sản phẩm.
Giám đốc Nhà máy Bê tông Hùng Vương - Bình Phước Thái Văn Quế cho biết: Tự động hóa giúp tăng năng suất lao động một cách rõ rệt. Các dây chuyền sản xuất tự động có thể vận hành liên tục với độ chính xác cao, giảm thiểu sai sót so với lao động thủ công. Nhờ đó, DN có thể sản xuất nhiều hơn trong thời gian ngắn hơn, đáp ứng kịp thời nhu cầu của khách hàng. Bên cạnh đó, NLĐ cũng tiếp cận nhanh chóng công nghệ sau khi được đào tạo. Đây là bước đi quan trọng để DN từng bước xây dựng lực lượng lao động chất lượng cao, sẵn sàng đáp ứng yêu cầu công việc trong cuộc cách mạng công nghiệp 4.0.
Trong khi đó, Công ty TNHH Bosch Việt Nam tại Khu công nghiệp Long Thành (xã An Phước) đã đẩy mạnh ứng dụng dây chuyền tự động hóa trình độ cao, robot công nghiệp và công nghệ IoT, kết hợp quản lý sản xuất theo dữ liệu thời gian thực. Hay như Công ty TNHH Nestlé Việt Nam (phường Long Bình) đã triển khai hệ thống điều hành sản xuất MES (Manufacturing Execution System), đẩy mạnh số hóa toàn bộ quy trình và quản lý chuỗi cung ứng dựa trên dữ liệu. Việc tối ưu hóa năng lượng giúp DN nâng cao hiệu quả vận hành, trở thành một trong những nhà máy thực phẩm có mức độ số hóa hàng đầu hiện nay.
Tự động hóa góp phần giảm chi phí dài hạn, giảm lãng phí nguyên vật liệu và nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên. Một lợi ích quan trọng khác là cải thiện chất lượng sản phẩm và dịch vụ. Hệ thống tự động hóa hoạt động theo các tiêu chuẩn đã được lập trình sẵn, đảm bảo tính đồng nhất và ổn định.
Giám đốc Nhà máy Bê tông Hùng Vương - Bình Phước THÁI VĂN QUẾ
Nguyễn Hòa - Thư Ngọc
Nguồn: Báo Đồng Nai
