Lịch sử ra đời Mặt trận Dân tộc thống nhất (MTDTTN) Việt Nam (18/11/1930-18/11/2024)

Sau khi Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời (03/02/1930), để tăng cường và phát huy cao độ sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc, vì mục tiêu của sự nghiệp cách mạng, ngày 18/11/1930, Ban Thường vụ Trung ương Đảng ban hành Chỉ thị về việc thành lập Hội phản đế Đồng minh - hình thức tổ chức đầu tiên của Mặt trận Dân tộc Thống nhất Việt Nam, đánh dấu sự phát triển về chất của phong trào yêu nước, của khối đại đoàn kết toàn dân trong sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc. Trong suốt chặng đường 94 năm xây dựng, chiến đấu và trưởng thành, do yêu cầu về chiến lược, sách lược cách mạng trong mỗi thời kỳ, nên hình thức tổ chức và tên gọi của Mặt trận Dân tộc Thống nhất Việt Nam nhiều lần thay đổi, nhưng vị trí, vai trò, chức năng, nhiệm vụ về cơ bản là nhất quán, luôn là lực lượng to lớn của cách mạng Việt Nam, là vũ khí chính trị sắc bén để phát huy sức mạnh tổng hợp toàn dân tộc.

Mặt trận Dân tộc thống nhất Việt Nam do Đảng Cộng sản Việt Nam và Chủ tịch Hồ Chí Minh sáng lập (18/11/1930). Trong giai đoạn cách mạng nước ta chưa giành được chính quyền, Mặt trận làm nhiệm vụ tập hợp, huy động sức mạnh của toàn dân, dưới sự lãnh đạo của Đảng để tiến hành đấu tranh cách mạng và giành chính quyền về tay Nhân dân. Các hình thức tổ chức hoạt động của Mặt trận như: Hội Phản đế đồng minh (1930), Phản đế liên minh (1935), Mặt trận thống nhất dân chủ Đông Dương (1938), Mặt trận Dân tộc thống nhất phản đế (1940), Mặt trận Việt Nam độc lập đồng minh (1941), Hội Liên hiệp quốc dân Việt Nam (1946), Mặt trận Liên - Việt (1951), Mặt trận Tổ quốc Việt Nam (1955), Mặt trận Dân tộc giải phóng miền Nam Việt Nam (1960) và Liên minh các lực lượng dân tộc dân chủ và hòa bình Việt Nam (1968), là sự vận dụng mềm dẻo, linh hoạt, sáng tạo phù hợp với từng thời kỳ đấu tranh của cách mạng Việt Nam.

Kế tục truyền thống của Hội phản đế Đồng Minh (1930-1936), Mặt trận dân chủ Đông Dương (1936-1939), Việt Nam Độc lập đồng minh (gọi tắt là Việt Minh) (19/5/1941) và Hội Liên hiệp Quốc dân Việt Nam (gọi tắt là Hội Liên Việt) (29/5/1946), Mặt trận Việt Minh (03/3/1951) đã tập hợp, đoàn kết, vận động dân tộc đứng lên làm Cách mạng Tháng Tám thành công, thành lập nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa (nay là nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam). Đoàn kết Nhân dân trong Mặt trận Liên Việt, kháng chiến chống thực dân Pháp thắng lợi, giải phóng hoàn toàn miền Bắc làm hậu phương lớn vững chắc cho miền Nam tiếp tục kháng chiến chống Mỹ, cứu nước.

Ngày 10/9/1955, Đại hội Mặt trận Dân tộc thống nhất họp tại Hà Nội đã quyết định thành lập Mặt trận Tổ quốc (MTTQ) Việt Nam và thông qua Cương lĩnh nhằm đoàn kết mọi lực lượng dân tộc, dân chủ và hòa bình trong cả nước để đấu tranh chống đế quốc Mỹ và tay sai. Ở Miền Nam, cùng với phong trào Đồng khởi Bến Tre của đồng bào Miền Nam, ngày 20/12/1960 Mặt trận Dân tộc giải phóng Miền nam Việt Nam ra đời với bản tuyên ngôn và chương trình hành động 10 điểm nội dung cơ bản là: Đoàn kết rộng rãi các tầng lớp nhân dân nhằm đánh đổ chế độ độc tài tay sai của đế quốc Mỹ. Trong quá trình hoạt động, Mặt trận dân tộc giải phóng miền Nam Việt Nam đã kịp thời đề ra nhiều chủ trương, chính sách phù hợp nhằm củng cố và mở rộng khối đại đoàn kết toàn dân. Tháng 3/1962, Đại hội lần thứ I của Mặt trận Dân tộc giải phóng miền Nam Việt Nam quyết định nhiều chính sách lớn như: vấn đề hòa bình, trung lập, dân tộc, ruộng đất, trí thức, tư sản, tôn giáo, ngoại kiều và chính sách đối với binh lính và ngụy quyền miền Nam.

Với chính sách đúng đắn đó, Mặt trận Dân tộc giải phóng miền Nam Việt Nam không ngừng được củng cố và mở rộng khối đại đoàn kết toàn dân tộc, tổ chức động viên đồng bào và chiến sỹ miền Nam đẩy mạnh đấu tranh trên mọi mặt trận: quân sự, chính trị, ngoại giao, đánh bại mọi học thuyết, kế hoạch chiến tranh của đế quốc Mỹ và tay sai trên chiến trường miền Nam Việt Nam. Uy tín của Mặt trận Dân tộc giải phóng miền Nam Việt Nam được nâng cao trên trường quốc tế, được bạn bè quốc tế ủng hộ. Cùng với khí thế của cuộc Tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân năm 1968, ngày 24/4/1968, tổ chức Liên minh các lực lượng dân tộc dân chủ và hòa bình Việt Nam ra đời. Với bản Cương lĩnh thích hợp đã tạo nên một cao trào đấu tranh mới trong học sinh, sinh viên, công thương gia, nhân sĩ, trí thức và các lực lượng dân chủ ở thành thị, mở rộng thêm một bước Mặt trận chống Mỹ cứu nước.

Ngày 06/6/1969, Đại hội đại biểu Quốc dân miền Nam Việt Nam bầu ra Chính phủ cách mạng lâm thời và Hội đồng cố vấn. Từ khi ra đời, Mặt trận đã làm một phần chức năng của chính quyền dân chủ nhân dân, từ đây Mặt trận trở thành vai trò trụ cột và làm hậu thuẫn cho chính quyền cách mạng. Mặt trận không ngừng đẩy mạnh hoạt động trên ba mặt: Quân sự, chính trị và ngoại giao, tiến tới Tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân năm 1975 thắng lợi, giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất đất nước.

Nhằm đáp ứng yêu cầu của giai đoạn cách mạng mới, Đại hội Mặt trận Dân tộc thống nhất họp từ ngày 31/01 đến 04/02/1977 tại Thành phố Hồ Chí Minh đã thống nhất ba tổ chức Mặt trận ở hai Miền Nam - Bắc nước ta thành một Mặt trận duy nhất lấy tên là Mặt trận Tổ quốc Việt Nam. Từ năm 1977 đến nay, MTTQ Việt Nam đã tập hợp toàn dân đoàn kết một lòng đi theo Đảng, quyết tâm phấn đấu thực hiện thắng lợi nhiệm vụ chính trị được giao, nhất là, trong những năm qua tập trung thực hiện Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc (khóa X) đề ra: “Nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của Đảng, phát huy sức mạnh toàn dân tộc, đẩy mạnh toàn diện công cuộc đổi mới, sớm đưa nước ta ra khỏi tình trạng kém phát triển”. MTTQ Việt Nam đã đoàn kết, động viên toàn thể Nhân dân phát huy sức mạnh tổng hợp của cả dân tộc, hoàn thành những mục tiêu cách mạng do Đảng Cộng sản Việt Nam đề ra. Những thành tựu mà Nhân dân ta giành được có ý nghĩa lịch sử trọng đại, tạo thế và lực cho dân tộc ta tự tin vững bước trên con đường công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế.

Từ khi đất nước thống nhất, MTTQ Việt Nam luôn giữ vai trò củng cố và tăng cường khối đại đoàn kết toàn dân tộc, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam trong thời kỳ cách mạng mới. MTTQ Việt Nam đã động viên Nhân dân tăng cường đoàn kết, vượt qua mọi khó khăn, thách thức giành nhiều thành tựu to lớn trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, thực hiện thắng lợi công cuộc đổi mới, đưa đất nước chuyển sang thời kỳ phát triển mới đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế, vì "Dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh".

Với chức năng, nhiệm vụ của mình, MTTQ Việt Nam đã tích cực tuyên truyền, vận động Nhân dân thực hiện Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIII. Thực hiện và phát huy rộng rãi dân chủ xã hội chủ nghĩa, quyền làm chủ và vai trò tự quản của Nhân dân; phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc; củng cố, nâng cao niềm tin của Nhân dân, tăng cường đồng thuận xã hội; tiếp tục đổi mới tổ chức, nội dung, phương thức hoạt động của Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội.

Đại hội đại biểu toàn quốc MTTQ Việt Nam lần thứ X (nhiệm kỳ 2024-2029) được diễn ra trọng thể từ ngày 16-18/10/2024 tại tại Trung tâm Hội nghị Quốc gia, Thủ đô Hà Nội với chủ đề: Đoàn kết - Dân chủ - Đổi mới - Sáng tạo - Phát triển”; trên cơ sở tiếp tục kế thừa và phát triển 05 Chương trình hành động nhiệm kỳ 2019-2024, Đại hội X xác định 10 chỉ tiêu cụ thể về việc nắm tình hình Nhân dân, về khu dân cư, về vận động, quyên góp, về giám sát, phản biện xã hội, về góp ý xây dựng Đảng, Nhà nước... bảo đảm tính khả thi, thực chất. Đồng thời, bổ sung mới 01 Chương trình hành động nhằm thực hiện yêu cầu hướng mạnh hoạt động về cơ sở, về địa bàn khu dân cư, cụ thể: Chương trình 1: Đẩy mạnh công tác tuyên truyền, vận động, tập hợp các tầng lớp nhân dân, tăng cường đồng thuận xã hội, phát huy sức mạnh khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Chương trình 2: Nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác giám sát và phản biện xã hội, thực hiện dân chủ, tham gia xây dựng Đảng, Nhà nước. Chương trình 3: Động viên các tầng lớp nhân dân thi đua, sáng tạo, thực hiện hiệu quả các cuộc vận động, phong trào thi đua. Chương trình 4: Phát huy vai trò làm chủ, tinh thần tự quản của Nhân dân, xây dựng khu dân cư đoàn kết, ấm no, hạnh phúc. Chương trình 5: Nâng cao hiệu quả hoạt động đối ngoại nhân dân và công tác người Việt Nam ở nước ngoài. Chương trình 6: Tiếp tục đổi mới tổ chức bộ máy, nội dung phương thức hoạt động; nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ Mặt trận các cấp.

Ở tỉnh Đồng Nai, Ủy ban Mặt trận Dân tộc giải phóng tỉnh Đồng Nai được thành lập vào ngày 24/3/1976 với 21 vị ủy viên do ông Nguyễn Thành Long, Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Dân tộc giải phóng khu Đông Nam Bộ làm Chủ tịch. Từ tháng 4/1977 cho đến nay, Ủy ban Mặt trận Dân tộc giải phóng tỉnh đổi tên gọi thành Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh Đồng Nai và đã qua 10 kỳ Đại hội. Hiện nay, toàn hệ thống Mặt trận đang tích cực triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội đại biểu MTTQ Việt Nam các cấp, nhiệm kỳ 2024-2029 với nhiều nội dung, nhiệm vụ, giải pháp hướng tập hợp, đoàn kết, phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc.

Những năm qua, MTTQ các cấp tỉnh Đồng Nai luôn bám sát nhiệm vụ chính trị của tỉnh, không ngừng phát huy dân chủ, đổi mới nội dung, phương thức hoạt động, đa dạng hóa các hình thức tuyên truyền, vận động Nhân dân thực hiện đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước và nhiệm vụ chính trị của địa phương; thường xuyên nắm bắt và phản ánh nguyện vọng chính đáng của Nhân dân đến các cấp, các ngành. Phối hợp và tổ chức các phong trào thi đua yêu nước, cuộc vận động xây dựng cơ sở đạt nhiều kết quả thiết thực, góp phần phát triển kinh tế, bảo đảm an sinh xã hội, chăm lo, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của Nhân dân. Đặc biệt, MTTQ các cấp bước đầu triển khai có hiệu quả hoạt động giám sát, phản biện xã hội và tham gia xây dựng Đảng, chính quyền các cấp; thực hiện tốt vai trò là tổ chức liên minh chính trị, liên hiệp tự nguyện rộng lớn nhất, mang tính Nhân dân sâu sắc và là hình ảnh tiêu biểu của khối đại đoàn kết toàn dân tộc.

Tại buổi họp mặt 94 năm Ngày truyền thống MTTQ Việt Nam (18/11/1930-18/11/2024), đồng chí Hồ Thanh Sơn, Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy đề nghị cấp ủy đảng, chính quyền và hệ thống Mặt trận từ tỉnh đến cơ sở tiếp tục thực hiện một số nhiệm vụ trọng tâm:

Một là, Tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền, vận động, tập hợp các tầng lớp nhân dân; củng cố, tăng cường, phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc. Vận động Nhân dân phát huy tinh thần tự lực, tự cường, tự tôn dân tộc để xây dựng và bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa.

Hai là, Vận động Nhân dân phát huy tinh thần tự lực, tự cường, tự tôn dân tộc, thi đua học tập, lao động sáng tạo, phát triển sản xuất, kinh doanh, phát huy tài năng, sáng kiến, giúp nhau giảm nghèo bền vững; tăng cường tự quản, đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa ở cơ sở, chăm lo sự nghiệp giáo dục, phát triển nguồn nhân lực, chăm sóc sức khỏe Nhân dân.

Ba là, Phát huy truyền thống tương thân tương ái; thực hiện công tác "đền ơn, đáp nghĩa", an sinh xã hội.

Bốn là, Tuyên truyền, vận động Nhân dân thực hiện chủ trương đối ngoại của Đảng, chính sách ngoại giao của Nhà nước; tăng cường đoàn kết quốc tế, mở rộng hoạt động đối ngoại nhân dân.

Năm là, Kiện toàn tổ chức bộ máy Ủy ban MTTQ Việt Nam các cấp với thành phần, cơ cấu hợp lý để mặt trận thực sự là tổ chức liên minh chính trị, liên hiệp tự nguyện, đại diện tiêu biểu cho ý chí và nguyện vọng của Nhân dân.

Huy Dương