Một số nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm khắc phục tình trạng thiếu giáo viên đáp ứng yêu cầu trong giai đoạn hiện nay

Hiện nay, so với định biên, đội ngũ giáo viên các cấp trên địa bàn tỉnh còn thiếu 3.599 giáo viên, trong đó, giáo viên nhà trẻ thiếu 203 người, mẫu giáo thiếu 442 người, tiểu học thiếu 2.166 người (tỷ lệ 1,5 GV/lớp để đáp ứng học 2 buổi/ngày); trung học cơ sở thiếu 627 người và trung học phổ thông thiếu 162 người; giáo viên trung học cơ sở và Trung học phổ thông thiếu ở các bộ môn khó tuyển dụng như: tin học, giáo dục công dân, âm nhạc, mỹ thuật.

Nếu tính theo số lượng viên chức trong toàn ngành giáo dục (gồm cán bộ quản lý, giáo viên và nhân viên) thì hiện nay toàn tỉnh có 29.454 viên chức (trong đó, giáo viên khoảng 25.586), mà số lượng viên chức được giao là 31.817, vậy hiện còn thiếu 2.363 viên chức ngành giáo dục. Dự kiến giai đoạn 2022-2026, toàn ngành có khoảng 1.835 viên chức nghỉ hưu. Đồng thời, nếu thực hiện cắt giảm biên chế theo lộ trình đến năm 2026, thì trên địa bàn tỉnh sẽ có khoảng gần 3.000 giáo viên phải nghỉ việc (số viên chức có mặt trừ số giáo viên nghỉ hưu cao hơn số biên chế được giao).

Từ thực tế trên dẫn đến khả năng có khoảng hơn 35.000 học sinh không thể đến trường, một mặt do không có đủ giáo viên giảng dạy, mặt khác do không thể dồn lớp học (nếu dồn lớp học sẽ vướng thực hiện trường chuẩn Quốc gia và Nông thôn mới), cũng như không thể thực hiện xã hội hóa, nếu trường hợp thực hiện xã hội hóa được thì nhiều học sinh không đủ điều kiện để theo học (do chi phí cao).

Trong những năm qua, biên chế đội ngũ giáo viên đã được các cấp ủy đảng, chính quyền rất quan tâm, tuy nhiên so với quy định và thực tế tuyển dụng tại các cơ sở giáo dục công lập trên địa bàn tỉnh cho thấy thực trạng đội ngũ giáo viên các cấp trên địa bàn tỉnh vẫn còn thiếu nhiều. Việc không đảm bảo đội ngũ giáo viên sẽ dẫn đến rất nhiều hạn chế đối với hoạt động của các cơ sở giáo dục cũng như chất lượng giáo dục. Theo lộ trình tỉnh sẽ tiếp tục thực hiện phổ cập giáo dục mẫu giáo 3 - 4 tuổi, đẩy mạnh thực hiện tổ chức dạy học 02 buổi/ngày ở các trường tiểu học theo Chương trình giáo dục phổ thông 2018. Do đó, việc đảm bảo đội ngũ giáo viên đủ về số lượng và chất lượng lại càng cần phải giải quyết triệt để, kịp thời.

Giáo viên tiêu biểu cấp tiểu học được khen thưởng tại Hội nghị tổng kết năm học 2022-2023

Nguyên nhân dẫn đến tình trạng thiếu giáo viên như hiện nay có rất nhiều nguyên nhân, nhưng chủ yếu vẫn là do Luật giáo dục 2019 quy định mới về chuẩn trình độ của giáo viên mầm non, tiểu học, THCS có thay đổi, vì thế, việc tuyển giáo viên theo chuẩn mới đã khó thì càng khó hơn. Việc thực hiện chủ trương tinh giản biên chế theo lộ trình đối với ngành giáo dục theo tinh thần Nghị quyết số 39-NQ/TW, Nghị quyết số 18-NQ/TW, Nghị quyết 19-NQ/TW của Trung ương Đảng. Ngoài ra, do thực hiện Chương trình giáo dục phổ thông 2018, đối với cấp Tiểu học có thêm môn học mới Tin học và thực hiện học 2 buổi/ngày; cấp THPT có thêm môn tự chọn Âm nhạc, Mỹ thuật,... do đó, yêu cầu số lượng giáo viên Tin học, Âm nhạc, Mỹ thuật,... nhiều hơn so với thực hiện Chương trình giáo dục phổ thông cũ.

Hiện nay, công tác tuyển dụng đã phân cấp về cho các cơ sở giáo dục, tuy nhiên trên địa bàn tỉnh còn một số địa bàn xã ở khu vực miền núi, khu vực cách xa trung tâm huyện, thành phố nên việc tuyển dụng khó khăn, không thu hút được giáo viên đăng ký tuyển dụng. Ngoài ra, giáo viên nghỉ việc, chuyển việc do lương thấp, chế độ thu nhập chưa hấp dẫn so với các ngành nghề khác, thường tập trung chủ yếu ở 02 đối tượng: Đối tượng là giáo viên mới ra trường, lương khởi điểm của giáo viên vừa được tuyển dụng vào trường công lập thấp hơn so với lương tối thiểu vùng. Đối với đối tượng giáo viên có độ tuổi gần tuổi nghỉ hưu và giáo viên có thâm niên công tác trong ngành chưa lâu vì giáo viên có độ tuổi gần tuổi nghỉ hưu do áp lực về nâng chuẩn đáp ứng tiêu chuẩn theo Luật Giáo dục 2019 và ngại thay đổi để đáp ứng yêu cầu thực hiện Chương trình GDPT 2018; giáo viên có thâm niên công tác chưa lâu thì chưa gắn bó nhiều với ngành nên có khuynh hướng chuyển đổi nghề nghiệp. Nhất là, tỉnh Đồng Nai là tỉnh công nghiệp, nhu cầu nguồn nhân lực lớn nên tình trạng chuyển dịch lao động giữa các vùng miền với số lượng lớn không theo quy luật dẫn đến tình trạng tăng dân số cơ học cao.

Đảm bảo đội ngũ giáo viên là điều kiện quan trọng, tiên quyết trong việc tổ chức hoạt động dạy học và nâng cao chất lượng giáo dục. Mặc dù thời gian qua vấn đề này được tỉnh Đồng Nai quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo rất nhiều, tuy nhiên đến nay thực trạng đội ngũ giáo viên ở các cấp học trên địa bàn tỉnh vẫn còn thiếu nhiều. Nhằm đảm bảo đủ số lượng, nâng cao chất lượng giáo viên, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục trên toàn tỉnh, thời gian tới các địa phương, cơ quan, đơn vị liên quan quan tâm chủ động thực hiện một số nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm, cụ thể như:

Thứ nhất, tạo điều kiện và môi trường làm việc nhằm thu hút đối giáo viên mới cũng như giữ chân giáo viên công tác nhiều năm. Đồng thời, tiếp tục tăng cường đặt hàng với các trường sư phạm trong việc đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ giáo viên cho địa phương; ưu tiên đào tạo, bồi dưỡng giáo viên của một số môn học hiện tại để tiến tới đủ giáo viên đảm nhiệm dạy học các môn học Khoa học tự nhiên, Lịch sử và Địa lý, âm nhạc, mỹ thuật, tin học... theo Chương trình giáo dục phổ thông 2018. Về lâu dài, cần có lộ trình đào tạo nhân lực phục vụ ngành giáo dục để có thể đảm bảo nguồn tuyển biên chế đến năm 2026.

Thứ hai, các cơ sở giáo dục trong tỉnh cần chủ động hơn và có kế hoạch giải pháp cụ thể cho công tác tuyển dụng tại các cơ sở giáo dục, địa phương mình (thực tế hiện nay công tác tuyển dụng đã được phân cấp về cho các cơ sở giáo dục). Nhất là, cần tổ chức tuyển dụng hết số biên chế giáo viên đã được giao, bảo đảm số lượng và chất lượng. Trong đó, ưu tiên tuyển giáo viên mầm non, tiểu học còn thiếu; ưu tiên tuyển dụng giáo viên cho các môn học mới để thực hiện Chương trình giáo dục phổ thông 2018. Sắp xếp, điều tiết giáo viên mầm non, phổ thông giữa các cơ sở giáo dục tại địa phương bảo đảm hợp lý, khắc phục tình trạng thiếu giáo viên như hiện nay.

Thứ ba, tiếp tục đẩy mạnh trong việc bồi dưỡng thường xuyên, bồi dưỡng nâng cao năng lực quản lý và giảng dạy đáp ứng yêu cầu chuẩn nghề nghiệp giáo viên các cấp học và thực hiện Chương trình Giáo dục phổ thông 2018.

Thứ tư, rà soát, dự báo sát nhu cầu và có kế hoạch dài hạn để thực hiện đào tạo giáo viên gắn với nhu cầu sử dụng, bảo đảm đủ về cơ cấu, số lượng, chất lượng đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục theo quy định. Đồng thời, tạo điều kiện để khuyến khích các cá nhân, doanh nghiệp thành lập các trường công lập, xã hội hóa giáo dục để giảm số lượng người hưởng lương từ ngân sách.

                                                                                                                                                                                                                                                                                                                          Mai Chi