Một số phương pháp cơ bản khi tiến hành kiểm tra tài chính đảng

Kiểm tra tài chính đảng là việc các tổ chức đảng có thẩm quyền xem xét, đánh giá, kết luận về ưu điểm, khuyết điểm hoặc vi phạm của đối tượng kiểm tra trong công tác lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện các quy định của Điều lệ Đảng, chủ trương, nghị quyết, chỉ thị của Đảng, pháp luật của Nhà nước về quản lý tài chính, tài sản của Đảng. Theo quy định số 22-QĐ/TW, ngày 28/7/2021 của Ban Bí thư về công tác kiểm tra, giám sát và kỷ luật của Đảng, Ủy ban kiểm tra có thẩm quyền kiểm tra tài chính của cấp ủy cấp dưới và của cơ quan tài chính cấp ủy cùng cấp.

Để nâng cao hiệu quả công tác kiểm tra tài chính của Ủy ban kiểm tra, cần kết hợp nhiều cách thức, phương thức tiến hành kiểm tra. Các phương pháp cơ bản thường sử dụng bao gồm:

1. Trao đổi trực tiếp: là việc trực tiếp làm việc, trao đổi với những người quản lý, cán bộ, đảng viên các bộ phận trong đơn vị được kiểm tra cũng như các tổ chức, cá nhân có liên quan để tìm hiểu, thu thập các thông tin, tài liệu cần thiết và làm rõ những vấn đề còn vướng mắc, còn nhiều ý kiến khác nhau, nhất là những nội dung đưa vào báo cáo kết quả kiểm tra. Khi tiến hành trao đổi, cán bộ kiểm tra cần phát huy dân chủ của mọi người, tránh áp đặt quan điểm, gợi ý theo ý chủ quan (chỉ nên nêu vấn đề). Đối với những vấn đề, những nội dung quan trọng cẩn đưa vào báo cáo, kết luận kiểm tra thì phải làm chặt chẽ (phải có biên bản buổi làm việc hoặc bản giải trình của đối tượng được làm việc. trao đổi, được yêu cầu giải trình. Sau khi trao đổi cần tổng hợp, chọn lọc các thông tin để đưa đưa ra những nhận xét, đánh giá, kết luận.

2. Khai thác tài liệu: là việc thu thập, nghiên cứu, phân tích tài liệu của đối tượng kiểm tra và tài liệu của các tổ chức, cá nhân có liên quan đến hoạt động tài chính phát sinh tại đối tượng kiểm tra. Tài liệu cần thu thập bao gồm: văn bản pháp lý điều chỉnh hoạt động tài chính của đối tượng kiểm tra; sổ sách, chứng từ, tài liệu liên quan đến hoạt động tài chính của đối tượng kiểm tra.

3. Kiểm kê: là phương pháp kiểm tra hiện vật (cân, đo, đong, đếm) các loại vật tư, tài sản nhằm thu thập các thông tin về số lượng, giá trị thực tế của vật tư, tài sản đó. Để đảm bảo hiệu quả của công tác kiểm kê, phải căn cứ vào tính chất, đặc điểm của từng loại vật tư, tài sản cần kiểm kê (số lượng, giá trị, đặc tính kỷ thuật..) để lựa chọn một loại hình kiểm kê tối ưu: kiểm kê toàn diện, kiểm kê điển hình, kiểm kê chọn mẫu.

4. Kiểm tra chọn mẫu: là việc chọn các phần tử “đại diện”, có đặc điểm nhưu tổng thể, đủ độ tiêu biểu cho tổng thể làm cơ sở cho kiểm tra, đánh giá, rút ra kết luận chung cho tổng thể.

5. Trưng cầu giám định: trưng cầu giám định của cơ quan có thẩm quyền là đưa sự việc, sự vật hoặc vấn đề nào đó mà chưa đủ điều kiện làm rõ được để lấy ý kiến kết luận của cơ quan nhà nước có thẩm quyền hoặc tổ chức có chức năng giám định làm cơ sở cho nhận xét, đánh giá kết luận.

6. Phương pháp phân tích: là cách thức sử dụng quá trình tư duy lôgích để nghiên cứu và so sánh các mối quan hệ đáng tin cậy giữa các số liệu, các thông tin nhằm đánh giá tính hợp lý hoặc không hợp lý của các thông tin trong báo cáo của đơn vị được kiểm tra. Các cách thức phân tích thường được áp dụng trong kiểm tra: phân tích số liệu giữa các kỳ thực hiện, giữa thực hiện với kế hoạch, giữa thực tế với số liệu dự toán, số liệu giữa các đơn vị cùng loại hình.

7. Phương pháp đối chiếu: là phương pháp chủ yếu được sử dụng thường xuyên trong các cuộc kiểm tra tài chính đảng. Chỉ có đối chiếu trong mối tương quan nhất định mới phát hiện được các mâu thuẫn, phát hiện được những sai sót, khuyết điểm, vi phạm.

                                                                                                                                                                                                                                                     Nguyễn Hữu Dần