Nhận diện và đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch trên lĩnh vực Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT)

Đảng và Nhà nước đã luôn coi GD&ĐT là một trong những nhiệm vụ quan trọng hàng đầu để phát triển đất nước, với mục tiêu nâng cao tri thức, năng lực và chất lượng cuộc sống của người dân, đồng thời, góp phần thúc đẩy sự phát triển toàn diện của đất nước. Với vai trò to lớn ấy, việc đấu tranh, phản bác những luận điệu xuyên tạc, sai trái trên lĩnh vực GD&ĐT, bảo vệ chủ trương, đường lối đúng đắn của Đảng về GD&ĐT đặc biệt có ý nghĩa quan trọng trong giai đoạn hiện nay.

Nhận diện những quan điểm sai trái, thù địch trên lĩnh vực GD&ĐT

Thời gian qua, lợi dụng một số vụ việc tiêu cực đơn lẻ xảy ra trong ngành GD&ĐT, các thế lực thù địch đã cố tình xuyên tạc, bôi nhọ hệ thống giáo dục của Việt Nam thể hiện ở những nội dung sau:

Thứ nhất, xuyên tạc đường lối lãnh đạo của Đảng và sự quản lý của Nhà nước về lĩnh vực GD&ĐT. Một số yếu kém trong ngành GD&ĐT được họ khai thác triệt để, cho rằng đó là do lỗi của sự lãnh đạo và quản lý. Mặt khác, họ còn xuyên tạc là do thể chế chính trị tác động, giáo dục nặng về chính trị, tư tưởng cho nên chương trình, nội dung nặng nề và họ đòi bỏ phần giáo dục lý luận chính trị mà quên đi luận điểm quan trọng là: Bất cứ nền giáo dục nào cũng đều phải hướng đến mục tiêu đào tạo ra những thế hệ nguồn nhân lực có lý tưởng, biết vì dân tộc, vì quốc gia mình trên cơ sở nắm vững tri thức khoa học của nhân loại.

Thực tế thời gian qua, dưới sự lãnh đạo của Đảng, sự quản lý của Nhà nước, hệ thống giáo dục quốc dân nước ta đã cơ bản được hoàn thiện theo hướng mở, liên thông giữa các cấp học, trình độ và giữa các phương thức GD&ĐT; quy mô giáo dục và mạng lưới cơ sở giáo dục phát triển, đáp ứng tốt hơn nhu cầu học tập suốt đời của người dân; cả nước đã hoàn thành phổ cập giáo dục cho trẻ em 05 tuổi; duy trì vững chắc, từng bước nâng cao chất lượng phổ cập giáo dục tiểu học và trung học cơ sở. Việc triển khai Chương trình Giáo dục phổ thông mới, chuyển từ nặng về truyền thụ kiến thức sang phát triển toàn diện phẩm chất, năng lực học sinh được thực hiện sâu rộng. Triển khai một chương trình nhiều sách giáo khoa và xã hội hóa trong biên soạn, phát hành sách giáo khoa bước đầu tạo chuyển biến tích cực, tạo nên sự chủ động, sáng tạo cho giáo viên, học sinh và nhà trường. Chất lượng giáo dục phổ thông cả đại trà và mũi nhọn ngày càng nâng cao, được thế giới ghi nhận. Giáo dục thường xuyên phát triển đa dạng về nội dung và hình thức, góp phần xây dựng xã hội học tập và học tập suốt đời.

Thứ hai, chúng cố tình thổi phồng một số hiện tượng tiêu cực, yếu kém trong GD&ĐT, làm suy giảm niềm tin của Nhân dân vào nền giáo dục nước nhà và sự lãnh đạo của Đảng, quản lý của Nhà nước đối với GD&ĐT. Hiện nay, cả hệ thống chính trị cũng như ngành GD&ĐT đang rất nỗ lực và quyết tâm đổi mới tự làm lành mạnh, trong sạch bên trong; quá trình này tất yếu phải loại bỏ những yếu tố tiêu cực, cản trở sự phát triển, đương nhiên những cái đó cần được lên án mạnh mẽ. Tuy nhiên, việc lên án này không thể quy chụp cho cả hệ thống chính trị và ngành GD&ĐT, không được xuyên tạc từ một vài hiện tượng để đi đến kết luận bản chất. Hiện tượng tiêu cực trong GD&ĐT có ở mọi quốc gia, mọi nền giáo dục, ngay ở các nước phương Tây và Mỹ cũng không tránh được những hiện tượng này. Việc vi phạm pháp luật trong tuyển sinh ở một số địa phương vừa qua tại các tỉnh phía Bắc đã có pháp luật giải quyết, không được nhân đó "bôi nhọ" thanh danh của một số đồng chí lãnh đạo, vơ thêm các địa phương khác đang rất nghiêm túc, rất minh bạch trong công tác này.

Các thế lực thù địch lại cố tình quên đi rằng: Thời gian qua, hệ thống các văn bản lãnh đạo, chỉ đạo, hướng dẫn tổ chức thực hiện việc đổi mới toàn diện GĐ&ĐT đã được ban hành tương đối toàn diện, bao quát. Thể chế, chính sách tiếp tục được hoàn thiện, tạo hành lang pháp lý quan trọng cho đổi mới GĐ&ĐT. Công tác quản lý giáo dục và quản trị nhà trường có chuyển biến tích cực theo hướng tăng cường phân cấp quản lý, giao quyền tự chủ gắn với trách nhiệm giải trình. Đổi mới thi, kiểm tra, đánh giá, đặc biệt là thi tốt nghiệp trung học phổ thông và tuyển sinh đại học, cao đẳng sư phạm, giáo dục nghề nghiệp ngày càng thực chất và hiệu quả hơn, cơ bản khắc phục tình trạng học lệch, học tủ và giảm áp lực, tốn kém cho xã hội và giảm thiểu những tiêu cực trong thi cử, tuyển sinh các cấp.

Thứ ba, "sùng ngoại, bài nội" trong vấn đề GD&ĐT, một số người chưa biết giáo dục các nước như thế nào, nhưng lại nức tiếng khen họ và chê bai nền giáo dục nước nhà. Một số khác cố gắng dành dụm để cho con mình ra nước ngoài học bằng được để mong con mình hơn con người; cứ tưởng học được như vậy là tài và nói xấu, chê bai giáo dục nước nhà, cho là lạc hậu, yếu kém; học xong không trở về quê hương để phục vụ, đóng góp sáng kiến cho dân tộc phát triển. Giáo dục nước ngoài mặt này, mặt khác tiến bộ khi chúng ta nhìn vào, nhưng chưa chắc đã mang lại hiệu quả trong điều kiện cụ thể của nước ta, cho nên chúng ta chỉ có thể tham khảo, tiếp thu những điểm, những cách làm xét thấy phù hợp với điều kiện cụ thể của Việt Nam, chúng ta không đóng cửa mà sẵn sàng giao lưu với các nền giáo dục khác, nhưng cũng không thái quá trong vấn đề mở cửa giáo dục.

Thời gian qua, mặc dù trong bối cảnh đất nước còn nhiều khó khăn và nguồn lực đầu tư cho đổi mới GD&ĐT còn hạn hẹp, song Đảng và Nhà nước đã có sự quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo thường xuyên, sâu sát. Sự phối hợp có hiệu quả của các Ban, Bộ, ngành ở Trung ương và các địa phương, đặc biệt là với sự cố gắng, nỗ lực của đội ngũ nhà giáo, cán bộ quản lý giáo dục các cấp, sau 10 năm thực hiện Nghị quyết số 29-NQ/TW  của Ban Chấp hành Trung ương Đảng (khóa XI) “Về đổi mới căn bản, toàn diện GD&ĐT, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế”, ngành GĐ&ĐT nước ta đã có những bước phát triển mạnh mẽ và đạt được nhiều thành tựu quan trọng, góp phần to lớn trong việc nâng cao dân trí, phát triển nguồn nhân lực, bồi dưỡng nhân tài; phát huy được truyền thống, bản sắc của nền giáo dục Việt Nam. Đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục cơ bản được chuẩn hóa, từng bước đảm bảo số lượng; cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học được cải thiện, bước đầu đáp ứng yêu cầu đổi mới GĐ&ĐT; tích cực thực hiện chuyển đổi số trong toàn ngành, công tác xã hội hóa giáo dục đã đạt được những kết quả quan trọng, qua đó, ngành GD&ĐT đã có những đóng góp quan trọng vào quá trình phát triển kinh tế - xã hội và hội nhập quốc tế của đất nước.

Thứ tư, ra sức quảng bá, tô vẽ, khuếch trương nền giáo dục phương Tây và Mỹ coi đó là điểm đến lý tưởng, con đường duy nhất để thế hệ trẻ Việt Nam có điều kiện làm “rạng rỡ tương lai, mở mang tiền đồ của đất nước”. Nguy hiểm hơn, họ còn đòi loại bỏ các môn lý luận Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối cách mạng của Đảng Cộng sản Việt Nam ra khỏi chương trình đào tạo. Rao giảng rằng giảng viên, sinh viên phải được tự do về tư tưởng, không bị chi phối hoặc phụ thuộc vào bất cứ hệ tư tưởng nào. Nhưng các thế lực lại không thấy rằng, trong thời gian qua, công tác giáo dục chính trị tư tưởng, đạo đức, lối sống, kỹ năng sống và giáo dục thể chất cho học sinh, sinh viên của nước ta ngày càng đi vào nề nếp, thực chất và hiệu quả. Công tác phối hợp giữa nhà trường, gia đình và xã hội trong giáo dục học sinh, sinh viên được tăng cường. Việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh được triển khai rộng khắp trong toàn ngành GD&ĐT, đã có rất nhiều những tấm gương tiêu biểu, đáng trân trọng trong ngành GD&ĐT nước ta. Bên cạnh đó, công tác đổi mới giáo dục đại học gắn với tăng cường tự chủ đã tạo ra động lực mới, góp phần nâng cao chất lượng đào tạo nguồn nhân lực; nghiên cứu khoa học, nhất là, công bố khoa học quốc tế tăng mạnh. Theo Tạp chí Times Higher Education (THE) của Anh, công bố bảng xếp hạng đại học thế giới năm 2024 vào ngày 07/9/2024, Việt Nam tiếp tục có 06 đại diện các Đại học và Trường Đại học được xếp hạng, đó là: Đại học Quốc gia Hà Nội, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh, Đại học Bách khoa Hà Nội, Đại học Huế, Trường Đại học Duy Tân và Trường Đại học Tôn Đức Thắng. Công tác đào tạo nghề cho công nhân và lao động nông thôn được quan tâm.

Giải pháp đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch trên lĩnh vực GD&ĐT

Việc nhận diện, đánh giá đúng mức độ nguy hiểm của những luận điệu xuyên tạc trên là một yêu cầu cấp thiết hiện nay. Trong thời gian tới, để đấu tranh ngăn chặn và làm thất bại mọi âm mưu thủ đoạn “diễn biến hòa bình” của các thế lực thù địch trên lĩnh vực GĐ&ĐT, chúng ta cần phải tập trung thực hiện tốt một số giải pháp cơ bản như sau:

Một là, tiếp tục quán triệt sâu sắc và cụ thể hóa các quan điểm, mục tiêu, nhiệm vụ, giải pháp đổi mới căn bản, toàn diện nền GĐ&ĐT trong hệ thống chính trị. Nâng cao hơn nữa nhận thức về vai trò quyết định chất lượng GĐ&ĐT của đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục. Coi trọng công tác phát triển đảng, công tác chính trị, tư tưởng trong các trường học, trước hết là trong đội ngũ giáo viên. Bảo đảm các trường học có chi bộ, đảng bộ. Cấp ủy trong các cơ sở GĐ&ĐT phải thực sự đi đầu đổi mới, gương mẫu thực hiện và chịu trách nhiệm trước Đảng, trước Nhân dân về việc tổ chức thực hiện thắng lợi các mục tiêu, nhiệm vụ GĐ&ĐT. Lãnh đạo nhà trường phát huy dân chủ, dựa vào đội ngũ giáo viên, viên chức và học sinh, phát huy vai trò của các tổ chức chính trị - xã hội và Nhân dân địa phương để xây dựng nhà trường.

Cần xác định rõ việc đổi mới căn bản, toàn diện GĐ&ĐT là đổi mới những vấn đề lớn, cốt lõi, cấp thiết; đổi mới từ sự lãnh đạo của Đảng, sự quản lý của Nhà nước đến hoạt động quản trị của các cơ sở GĐ&ĐT và việc tham gia của gia đình, cộng đồng, xã hội và bản thân người học. Trong quá trình đổi mới, cần kế thừa, phát huy những thành tựu, phát triển những nhân tố mới, tiếp thu có chọn lọc những kinh nghiệm của thế giới; kiên quyết chấn chỉnh những nhận thức, việc làm lệch lạc.

Hai là, phát triển GĐ&ĐT là nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài. Chuyển mạnh quá trình giáo dục phát triển toàn diện năng lực và phẩm chất người học. Học đi đôi với hành; lý luận gắn với thực tiễn; giáo dục nhà trường kết hợp với giáo dục gia đình và giáo dục xã hội. Phát triển GĐ&ĐT phải gắn với nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội và bảo vệ Tổ quốc; với tiến bộ khoa học và công nghệ, phù hợp quy luật khách quan; chuyển phát triển GĐ&ĐT từ chủ yếu theo số lượng sang chú trọng chất lượng và hiệu quả.

Ba là, chủ động phát huy mặt tích cực, hạn chế tối đa những mặt tiêu cực của cơ chế thị trường, bảo đảm định hướng xã hội chủ nghĩa trong phát triển GĐ&ĐT. Phát triển hài hòa, hỗ trợ giữa giáo dục công lập và ngoài công lập, giữa các vùng, miền. Ưu tiên đầu tư phát triển GĐ&ĐT đối với các vùng đặc biệt khó khăn, vùng dân tộc thiểu số, biên giới, hải đảo, vùng sâu, vùng xa và các đối tượng chính sách. Thực hiện dân chủ hóa, xã hội hóa GĐ&ĐT. Chủ động, tích cực hội nhập quốc tế để phát triển GĐ&ĐT, đồng thời, phải đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế để phát triển đất nước.

Bốn là, tiếp tục tạo sự chuyển biến căn bản, mạnh mẽ về chất lượng, hiệu quả GĐ&ĐT, đáp ứng ngày càng tốt hơn sự nghiệp xây dựng, bảo vệ Tổ quốc và nhu cầu học tập của Nhân dân. Giáo dục con người Việt Nam phát triển toàn diện và phát huy tốt nhất tiềm năng, khả năng sáng tạo của mỗi cá nhân; yêu gia đình, yêu Tổ quốc, yêu đồng bào; sống tốt và làm việc hiệu quả. Xây dựng nền giáo dục mở, thực học, thực nghiệp, dạy tốt, học tốt, quản lý tốt; có cơ cấu và phương thức giáo dục hợp lý, gắn với xây dựng xã hội học tập. Bảo đảm các điều kiện nâng cao chất lượng; chuẩn hóa, hiện đại hóa, dân chủ hóa, xã hội hóa và hội nhập quốc tế hệ thống GD&ĐT. Giữ vững định hướng xã hội chủ nghĩa và phát huy bản sắc, truyền thống hiếu học của dân tộc Việt Nam.

Năm là, tổ chức quán triệt sâu sắc, triển khai thực hiện hiệu quả các Nghị quyết của Đảng, Quốc hội và Quyết định của Thủ tướng Chính phủ, chương trình giáo dục phổ thông mới được xây dựng theo định hướng phát triển phẩm chất và năng lực của học sinh. Tạo môi trường học tập và rèn luyện giúp học sinh phát triển hài hòa về thể chất và tinh thần, trở thành người học tích cực, tự tin, biết vận dụng các phương pháp học tập tích cực để hoàn chỉnh các tri thức và kỹ năng nền tảng, có ý thức lựa chọn nghề nghiệp và học tập suốt đời; có những phẩm chất tốt đẹp và năng lực cần thiết để trở thành người công dân có trách nhiệm, người lao động có văn hóa, cần cù, sáng tạo, đáp ứng nhu cầu phát triển của cá nhân và yêu cầu của sự nghiệp xây dựng, bảo vệ đất nước trong thời đại toàn cầu hóa và cách mạng công nghiệp mới.

Sáu là, tăng cường hơn nữa sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng với lãnh đạo nhà trường ngăn chặn và đẩy lùi những biểu hiện suy thoái về đạo đức, lối sống, tăng cường giáo dục đạo đức, lối sống trong học sinh, sinh viên. Giáo dục lòng yêu nước, tự hào dân tộc, giáo dục giá trị văn hóa truyền thống trong xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, khơi dậy và nêu cao tinh thần trách nhiệm của thế hệ trẻ trong việc tiếp bước các thế hệ cha, anh trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ  Tổ quốc. Tăng cường công tác giáo dục, tuyên truyền về âm mưu “diễn biến hòa bình” của các thế lực thù địch, nhất là, trên lĩnh vực GD&ĐT và những giải pháp đấu tranh. Nâng cao hiệu quả công tác quản lý nhà nước về giáo dục đối với học sinh, sinh viên, nâng cao chất lượng, hiệu quả giảng dạy, học tập các môn học thuộc khoa học Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, chủ trương đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước. Tăng cường công tác giáo dục chính trị tư tưởng trong đội ngũ trí thức trẻ, học sinh, sinh viên nhằm nâng cao nhận thức về lập trường, quan điểm chính trị, chống lại mọi biểu hiện sai lệch về nhận thức và hành động trong công tác nghiên cứu, học tập cũng như trong cuộc sống.

Xu thế toàn cầu hóa về kinh tế, đẩy mạnh đối ngoại và hội nhập kinh tế quốc tế và cuộc cách mạng khoa học - công nghệ trên tất cả các lĩnh vực đã và đang đặt ra những cơ hội và thách thức mới đối với đất nước ta. Âm mưu chống phá Nhà nước, chế độ ta của các thế lực thù địch là thường xuyên, liên tục, dưới nhiều thủ đoạn, hình thức tinh vi khác nhau, trong đó, lĩnh vực GD&ĐT là một trọng tâm. Chúng thường xuyên thay đổi chiến lược và phương thức để chống phá, chúng luôn coi Việt Nam là một trọng điểm. Việc nhận diện và đấu tranh phản bác làm thất bại âm mưu “diễn biến hòa bình”, những quan điểm sai trái, phản động trên lĩnh vực GĐ&ĐT là vô cùng quan trọng. Qua đó, góp phần bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng, cùng toàn hệ thống chính trị thực hiện thành công sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa giai đoạn mới.

 Hữu Thọ