Những trường hợp vi phạm Quy định về kỷ luật Đảng được miễn hoặc chưa xem xét xử lý

Quy định số 69-QĐ/TW, ngày 06/7/2022 của Bộ Chính trị về kỷ luật tổ chức đảng, đảng viên vi phạm quy định về nguyên tắc xử lý kỷ luật, tại Khoản 14 đã nêu các trường hợp chưa kỷ luật, không hoặc miễn kỷ luật được cho là thể hiện tính nhân văn trong việc xem xét, xử lý các vấn đề liên quan đến uy tín, sinh mệnh chính trị của cán bộ, đảng viên.

Theo đó, các trường hợp chưa xem xét kỷ luật gồm: 1) đảng viên nữ đang mang thai, nghỉ thai sản, đang nuôi con dưới 12 tháng tuổi hoặc đảng viên là nam giới đang nuôi con dưới 12 tháng; 2) đảng viên bị bệnh nặng đang điều trị nội trú tại bệnh viện; 3) đảng viên bị tuyên bố mất tích nếu phát hiện vi phạm vẫn phải xem xét, kết luận, khi phát hiện đảng viên đó còn sống thì thi hành kỷ luật theo quy định.

Trường hợp đảng viên vi phạm đã qua đời thì tổ chức đảng xem xét, kết luận nhưng không quyết định kỷ luật, trừ trường hợp có vi phạm đặc biệt nghiêm trọng.

Trường hợp đảng viên thực hiện đề xuất về đổi mới, sáng tạo theo Kết luận số 14-KL/TW, ngày 22/9/2021 của Bộ Chính trị, được cơ quan có thẩm quyền cho phép nhưng xảy ra thiệt hại thì cơ quan có thẩm quyền xác định rõ nguyên nhân khách quan, chủ quan, đánh giá khách quan, toàn diện; nếu đã thực hiện đúng chủ trương, có động cơ trong sáng, vì lợi ích chung thì miễn kỷ luật hoặc giảm nhẹ trách nhiệm. Tương tự, nếu đảng viên vi phạm do chấp hành chủ trương, quyết định, mệnh lệnh sai trái của tổ chức, cấp trên hoặc do bị ép buộc nhưng đã chủ động, kịp thời báo cáo bằng văn bản với tổ chức, cơ quan có thẩm quyền biết ý kiến, đề xuất của mình trước khi thực hiện thì miễn kỷ luật.

Việc thi hành kỷ luật trong Đảng nhằm bảo đảm kỷ cương, kỷ luật của Đảng, tăng cường sức chiến đấu của Đảng, góp phần giáo dục tổ chức đảng, đảng viên. Tất cả các đảng viên cần nắm vững và thực hiện đúng nguyên tắc, thủ tục thi hành kỷ luật và tự giác chấp hành nghiêm kỷ luật của Đảng, làm cho tổ chức đảng luôn trong sạch, vững mạnh. Kỷ luật của Đảng nhằm hướng đến 03 mục tiêu quan trọng: trừng phạt tổ chức đảng, đảng viên (đặc biệt là với cá nhân) đã có vi phạm, nhất là với các vi phạm cố ý, mang tính nghiêm trọng; giáo dục tổ chức đảng và đảng viên đó, để tránh mắc vi phạm ở những trường hợp khác; răn đe, ngăn ngừa, cảnh báo các tổ chức đảng và đảng viên khác vi phạm.

Trong một số trường hợp cụ thể, việc chưa, không xem xét kỷ luật hoặc miễn kỷ luật đã thể hiện tính nhân văn, nhất là với các trường hợp đảng viên đang có thai, ốm đau, đã qua đời hoặc mắc lỗi vô ý, mắc lỗi do bị ép buộc… Ví dụ: Đảng viên nữ đang mang thai, khi thực hiện việc xem xét kỷ luật có thể ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe người mẹ (ít nhất về mặt tâm lý), từ đó, tác động xấu đến sức khỏe thai nhi. Trường hợp đảng viên đã qua đời, quyết định kỷ luật không còn ý nghĩa đối với đảng viên ở cả yếu tố trừng phạt hay giáo dục; đồng thời, việc quyết định kỷ luật gần như chỉ có tác động đến tình cảm, tâm lý của thân nhân đảng viên, thì cũng làm thay đổi ý nghĩa của vấn đề kỷ luật. Đảng viên có nhiều sáng tạo, đã đề xuất những cách làm mới, được cấp trên chấp thuận, nhưng quá trình thực hiện có thể phát sinh những hậu quả do thiếu kinh nghiệm, do hạn chế kiến thức, do sự phối hợp của các tổ chức, cá nhân khác… về mặt kỷ luật, trách nhiệm đảng viên đó đương nhiên phải nhận; nhưng xét động cơ, mục đích… không phát hiện yếu tố vụ lợi, cá nhân… thì có thể miễn kỷ luật; điều đó không chỉ có ý nghĩa đối với đảng viên đó mà còn giúp giải tỏa nhiều trường hợp khác, tạo điều kiện cho họ mạnh dạn thể hiện tư duy sáng tạo, đổi mới vì lợi ích chung, thay vì luôn dè dặt, cân nhắc vì lo ngại bị kỷ luật.

Dĩ nhiên, yếu tố nhân văn không phải là vô điều kiện. Tính nghiêm minh của kỷ luật đảng phải đặt song song với tính nhân văn, không để “lọt” các trường hợp không trung thực, thách thức quy định của Đảng ở một số đảng viên, nhận diện được các trường hợp lợi dụng những quy định này để né tránh kỷ luật, trốn trách nhiệm và có hình thức xử lý nghiêm hơn đối với các trường hợp tương tự.

Phan Đức Anh