Việt Nam chủ động trong quan hệ đối ngoại

Việt Nam và Các Tiểu vương quốc Arập thống nhất (UAE) vừa ký Hiệp định Đối tác kinh tế toàn diện nhân chuyến thăm của Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính. Đây là hiệp định thương mại tự do đầu tiên mà Việt Nam thiết lập với một quốc gia Trung Đông và được ký kết trong giai đoạn nước ta ghi nhận nhiều dấu mốc quan trọng trong quan hệ đối ngoại.

UAE hiện là thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam tại Trung Đông và là đối tác thương mại lớn thứ hai của Việt Nam sau Kuwait. Quy mô tương tác kinh tế giữa Việt Nam và UAE còn khiêm tốn. Việc Việt Nam là Đối tác kinh tế toàn diện sẽ mở đường cho hàng hóa của Việt Nam vào thị trường khu vực Trung Đông - châu Phi. Tuy nhiên, ý nghĩa quan trọng hơn của Đối tác kinh tế toàn diện là phản ánh cách tiếp cận chủ động của Việt Nam trong quan hệ đối ngoại.

Trong vài năm qua, Việt Nam đã đẩy mạnh chính sách đối ngoại đa dạng hóa và đa phương hóa, nỗ lực mở rộng và làm sâu sắc thêm mối quan hệ với các nước lớn trong khu vực và toàn cầu. Trong bối cảnh này, mọi động thái nhằm cải thiện mối quan hệ còn chưa nhiều giữa Việt Nam với Trung Đông sẽ củng cố thêm chính sách đối ngoại của nước ta.

Về kinh tế, UAE, Qatar và Saudi Arabia là những quốc gia có quy mô kinh tế và vai trò quan trọng nhất tại khu vực Trung Đông. Cả ba đều là những đối tác lớn, những thị trường chủ đạo, nơi tập trung các nhà đầu tư lớn của thế giới, những trung tâm tài chính và công nghệ. Triển vọng hợp tác với các thị trường này đối với Việt Nam là rất lớn. Với việc đẩy mạnh hợp tác với những thị trường này, Việt Nam có thể tiếp cận nguồn vốn và công nghệ mới.

Việt Nam ngày càng tích cực hơn trong việc đa dạng hóa thị trường, đa dạng hóa đối tác, đa dạng hóa chuỗi cung ứng, hướng tới việc thu hút tối đa các nguồn lực để phát triển nền kinh tế của đất nước.

Việt Nam sẵn sàng hợp tác với nhóm các nền kinh tế đang phát triển bao gồm các quốc gia: Brazil, Nga, Ấn Độ, Trung Quốc và Nam Phi (BRICS), song không có cam kết về tư cách thành viên đầy đủ trong nhóm. Việt Nam gia nhập danh sách các nước đối tác chứ không phải là thành viên đầy đủ của BRICS, khẳng định Việt Nam giữ lập trường chính trị trung lập. Đây là sự lựa chọn của Việt Nam để chiếm vị trí thuận lợi trong quan hệ với các cường quốc.​ Việc hình thành tư cách các nước đối tác trong BRICS đã mang đến cho Việt Nam và các quốc gia khác theo đuổi chính sách đối ngoại đa phương - điểm tựa để điều hướng sự phức tạp của ngoại giao toàn cầu.

Trong bối cảnh cạnh tranh Mỹ - Trung ngày càng gay gắt, các nước Đông Nam Á bị xem là bị ảnh hưởng lớn về địa chính trị. Trên thực tế, họ có mức độ tự quyết khá cao và trong số này, phải kể đến trường hợp của Việt Nam. Lo ngại bị nhấn chìm bởi hàng nhập khẩu của Trung Quốc vì giá cả ở mức rất thấp, nhiều quốc gia, bao gồm một số quốc gia ở Đông Nam Á đã làm theo Mỹ trong việc áp dụng thuế đối với hàng nhập khẩu của Trung Quốc. Indonesia đã công bố mức thuế từ 100-200% đối với nhiều loại sản phẩm với lý do lo ngại về tác động của tình trạng dư thừa năng lực sản xuất của Trung Quốc đối với các doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ và vừa của nước này. Thái Lan và Malaysia đã tăng thuế đối với hàng nhập khẩu trực tuyến giá trị thấp, động thái này nhằm ngăn chặn hàng hóa giá rẻ của Trung Quốc đổ vào thông qua các nền tảng thương mại điện tử. Thái Lan đã tiến xa hơn khi thành lập một lực lượng đặc nhiệm để xem xét các biện pháp bổ sung nhằm kiềm chế mối đe dọa từ hàng nhập khẩu giá rẻ này. Sự thay đổi này được Washington hoan nghênh, liệu các quốc gia Đông Nam Á có thể bị lôi kéo vào cuộc chiến thương mại và cuối cùng buộc phải liên kết chặt chẽ hơn với một bên hay không, những diễn biến gần đây là điển hình về cách Đông Nam Á thể có thể điều hướng thành công chính sách này.

Cũng như các quốc gia khác trong khu vực như Singapore và Indonesia, Việt Nam đang lựa chọn chiến lược đa dạng hóa đầy hấp dẫn. Việt Nam đã tăng cường mời gọi các công ty Mỹ, như thành lập nhóm làm việc để tạo điều kiện hợp tác với Apple, như một phần trong mục tiêu thực hiện quá trình chuyển đổi song hành kỹ thuật số và xanh.

Việt Nam tiếp tục thuyết phục để được trao quy chế kinh tế thị trường cho Việt Nam. Việt Nam nằm trong số các quốc gia được chào đón như một phần của chiến lược chuyển hoạt động sản xuất đến các nước bằng hữu để chống lại sự phụ thuộc vào một thị trường lớn nào. Việt Nam đang gặt hái những lợi ích đáng kể từ sự gia tăng các cơ sở sản xuất của Trung Quốc và nguồn vốn FDI đầu tư vào Việt Nam.​ Thời điểm hiện tại là thuận lợi cho Đông Nam Á và Việt Nam, nếu khéo léo quản lý sự cạnh tranh ngày càng tăng giữa các nước lớn có thể tạo cơ hội cho chúng ta thuận lợi hơn về cả mặt kinh tế và địa chiến lược.

Lương Quyên (tổng hợp)