Là nơi lưu giữ những dấu tích quan trọng của một giai đoạn lịch sử hào hùng, Bảo tàng Chiến dịch Đường 14 - Phước Long (phường Phước Long) đang trở thành điểm đến kết nối giữa quá khứ với hiện tại, giữa ký ức chiến tranh với hành trình xây dựng và phát triển của vùng đất Đồng Nai.
Mỗi hiện vật, tư liệu và câu chuyện được lưu giữ tại bảo tàng không chỉ tái hiện những năm tháng đấu tranh oanh liệt của dân tộc mà còn góp phần bồi đắp lòng yêu nước, giáo dục truyền thống cách mạng, làm giàu thêm bản sắc văn hóa Đồng Nai trong giai đoạn phát triển mới.
Nơi lưu giữ hào khí Đường 14 - Phước Long
Nằm trên tuyến đường huyết mạch, Phước Long được địch xây dựng thành một cụm cứ điểm phòng ngự kiên cố. Ngày 13-12-1974, quân ta nổ súng mở màn chiến dịch Đường 14 - Phước Long. Lần đầu tiên trong kháng chiến chống Mỹ, nghệ thuật đánh “bóc vỏ”, từng bước phá vỡ thế trận phòng thủ của địch được triển khai trên chiến trường. Những trận đánh ác liệt tại núi Bà Rá, chi khu Bù Đốp, ngã tư Đồng Xoài... đã viết nên bản hùng ca bất tử vào ngày 6-1-1975. Phước Long trở thành tỉnh đầu tiên của miền Nam được giải phóng. Chiến thắng Đường 14 - Phước Long đã cung cấp những luận cứ thực tiễn quan trọng để Bộ Chính trị hạ quyết tâm lịch sử: Giải phóng hoàn toàn miền Nam trong năm 1975!.
 |
| Cán bộ, biên tập viên, phóng viên Phòng Thư ký Biên tập, Báo và Phát thanh, Truyền hình Đồng Nai về nguồn, tìm hiểu lịch sử tại Bảo tàng Chiến dịch Đường 14 - Phước Long. |
Ngày nay, trên chính vùng đất từng ghi dấu những trận đánh quyết định ấy, Bảo tàng Chiến dịch Đường 14 - Phước Long đã được xây dựng. Tiền thân của công trình này là Nhà truyền thống thị xã Phước Long, được xây dựng từ năm 2002. Năm 2014, công trình được đầu tư nâng cấp với quy mô khang trang hơn và chính thức trở thành Bảo tàng Chiến dịch Đường 14 - Phước Long vào năm 2018.
Bảo tàng được bố trí với 2 không gian trưng bày chính. Ngay từ khuôn viên ngoài trời, người tham quan có thể tiếp cận nhiều hiện vật như: máy bay C-123, máy bay tiêm kích F-5E; xe tăng T-34, xe tăng M48; pháo nòng ngắn 105mm; dây kẽm gai và cọc sắt của Mỹ rào đồn bót trên đỉnh núi Bà Rá; ghi sắt Mỹ dùng để ráp sân bay dã chiến… Mỗi hiện vật đều được gắn bảng giới thiệu đầy đủ về nguồn gốc, đặc điểm và vai trò trong chiến dịch, giúp những trang sử hào hùng hiện lên sinh động, trực quan.
Chị Phùng Thị Ngạn, hướng dẫn viên tại Bảo tàng Chiến dịch Đường 14 - Phước Long cho biết: Không gian trưng bày trong nhà gồm: hệ thống hình ảnh, tài liệu, hiện vật, sa bàn, phim tư liệu phản ánh lịch sử đấu tranh cách mạng, văn hóa, vùng đất và con người Phước Long qua các thời kỳ; đời sống văn hóa, phong tục tập quán của đồng bào dân tộc Xtiêng cùng những đổi thay của Phước Long sau ngày đất nước thống nhất.
“Điểm nhấn của bảo tàng là khu trưng bày tái hiện Chiến dịch Đường 14 - Phước Long với nhiều tư liệu, hiện vật gốc và sơ đồ tác chiến, giúp người xem hình dung rõ diễn biến của một chiến dịch mang ý nghĩa bước ngoặt trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước. Bên cạnh đó, không gian tái hiện chứng tích nhà tù Bà Rá cùng cuộc đời, sự nghiệp cách mạng của nữ tướng Nguyễn Thị Định góp phần khắc họa rõ hơn sự hy sinh và ý chí kiên cường của các thế hệ đi trước vì độc lập, tự do của dân tộc” - chị Ngạn chia sẻ.
Lan tỏa giá trị văn hóa, lịch sử vùng đất Đồng Nai
Trong dòng chảy văn hóa của Đồng Nai hôm nay, bảo tàng đã trở thành điểm đến hấp dẫn, là địa chỉ đỏ về nguồn của các thế hệ. Giá trị ấy tiếp tục được lan tỏa bằng nhiều hình thức sáng tạo. Trong chương trình Sử thi nghệ thuật Đồng Nai - Hào khí phương Nam, vươn mình cùng đất nước, chiến thắng Đường 14 - Phước Long được tái hiện như một dấu mốc mở đầu cho đại thắng mùa Xuân năm 1975. Hình ảnh chiếc máy bay tiêm kích F-5E do phi công Nguyễn Thành Trung điều khiển, ném bom vào Dinh Độc Lập vào sáng 8-4-1975, sau đó bay về Sân bay Phước Bình, thuộc vùng giải phóng Phước Long được đưa lên sân khấu nghệ thuật. Một điều thú vị là hiện vật cùng chủng loại vẫn đang được trưng bày, giới thiệu tại Bảo tàng Chiến dịch Đường 14 - Phước Long, tạo nên sự kết nối sinh động giữa lịch sử, nghệ thuật và đời sống đương đại.
Sau sáp nhập địa giới hành chính và thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, Bảo tàng Chiến dịch Đường 14 - Phước Long được giao cho phường Phước Long, thành phố Đồng Nai quản lý, bảo vệ và phát huy giá trị. Hiện nay, trung bình mỗi tháng bảo tàng đón khoảng 600-700 lượt khách. Vào các dịp lễ lớn, lượng khách tăng đáng kể, trong đó có nhiều đoàn học sinh, sinh viên, cựu chiến binh và cả du khách quốc tế.
Có mặt trong đoàn tham quan bảo tàng, thầy Hồ Bảo Lộc (giáo viên Trường THPT Tam Hiệp, phường Tam Hiệp, thành phố Đồng Nai) xúc động chia sẻ: “Đây là lần đầu tiên tôi cùng gia đình đến Phước Long và ghé thăm bảo tàng. Đứng trước những hiện vật lịch sử, tận mắt chứng kiến những chứng tích chiến tranh, tôi thực sự xúc động và hiểu rõ hơn về những hy sinh, cống hiến to lớn của thế hệ cha anh. Chuyến đi không chỉ giúp tôi tích lũy thêm tư liệu thực tế cho giảng dạy mà còn giúp các thành viên trong gia đình thêm trân trọng giá trị của hòa bình, từ đó nâng cao ý thức trách nhiệm trong học tập, lao động và cống hiến cho quê hương”.
Trên hành trình phát triển của Đồng Nai hôm nay, Bảo tàng Chiến dịch Đường 14 - Phước Long tiếp tục góp phần bồi đắp lòng yêu nước, hun đúc niềm tự hào dân tộc, khơi dậy trách nhiệm của thế hệ trẻ trong việc gìn giữ, phát huy truyền thống cách mạng và tiếp nối khát vọng xây dựng quê hương ngày càng giàu đẹp, văn minh.
Nguồn: Báo Đồng Nai
