Kết nối hạ tầng để mở rộng không gian phát triển

Với vị thế, quy mô và những định hướng trong tương lai, Đồng Nai cần tăng cường kết nối hạ tầng, kinh tế và các nguồn lực với nhiều địa phương để mở rộng dư địa phát triển.

Mở không gian phát triển

Sau sáp nhập, Đồng Nai có diện tích lớn thứ 9 cả nước cùng lợi thế về dân số và hàng loạt dự án hạ tầng chiến lược đang, sắp hình thành như: sân bay, cảng biển, trung tâm logistics... Những động lực là dư địa phát triển lớn, nhưng chỉ phát huy tối đa hiệu quả khi được đặt trong một mạng lưới kết nối rộng hơn.

Với vị trí đầu mối kết nối Thành phố Hồ Chí Minh với Tây Nguyên, duyên hải Nam Trung Bộ và đồng bằng sông Cửu Long, Đồng Nai là một mắt xích quan trọng trong không gian kinh tế vùng. Vì vậy, trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội, thành phố đặt các công trình, đô thị và cực tăng trưởng trong mối liên kết với các địa phương trong vùng.

Theo kiến trúc sư Khương Văn Mười, nguyên Phó Chủ tịch Hội Kiến trúc sư Việt Nam, Đồng Nai đang có nhiều động lực phát triển, trong đó có Cảng hàng không quốc tế (sân bay) Long Thành, hệ thống đường cao tốc, vành đai, cảng biển, khu công nghiệp và các đô thị mới. Thay vì phát triển riêng lẻ từng công trình, thành phố cần kết nối thành một mạng lưới. Thành phố cần tăng cường phối hợp với các địa phương trong vùng về quy hoạch, giao thông, logistics, môi trường và các dịch vụ thiết yếu. Khi hạ tầng và các nguồn lực được kết nối đồng bộ, lợi thế của địa phương sẽ được phát huy tốt hơn, tạo thêm không gian cho doanh nghiệp và người dân.

Từ ngày 1-10 tới, Luật Phát triển đô thị có hiệu lực với các quy định liên quan đến phân quyền gắn với trách nhiệm, khơi thông nguồn lực và nâng cao hiệu quả quản trị. Cùng với đó, Nghị quyết số 16 của Bộ Chính trị xác định mục tiêu xây dựng thành phố Đồng Nai “Văn minh - Hiện đại - Hạnh phúc”, hướng tới đô thị đa trung tâm, xanh, thông minh, kết nối toàn cầu. Đây là những nền tảng pháp lý quan trọng để Đồng Nai tổ chức lại không gian phát triển.

Theo định hướng của Trung ương và thành phố, không gian phát triển thời gian tới sẽ không bó hẹp trong địa giới hành chính mà mở rộng theo hướng tăng cường liên kết về giao thông, kinh tế, đô thị và sinh thái. Quy hoạch tổng thể thành phố được đặt trong quy hoạch cấp quốc gia và quy hoạch vùng Đông Nam Bộ; đồng thời gắn kết chặt chẽ giữa kinh tế đô thị, kinh tế hàng không, kinh tế cửa khẩu và kinh tế nội địa. Qua đó, Đồng Nai có điều kiện khai thác hiệu quả hơn các tiềm năng, lợi thế để gia tăng giá trị và đóng góp nhiều hơn cho sự phát triển chung của toàn vùng.

Quan trọng nhất là kết nối hạ tầng

Trong không gian phát triển mới, Sân bay Long Thành là trục phát triển kinh tế - xã hội quan trọng của Đồng Nai. Đây không chỉ là sân bay phục vụ hành khách và vận chuyển hàng hóa mà còn được định hướng thành không gian trung chuyển chiến lược, hành lang hàng không, cảng biển, logistics, dịch vụ hiện đại.

Định hướng đó được xác định cụ thể trong Nghị quyết số 16, Đồng Nai trở thành đô thị sân bay quốc tế, cực tăng trưởng chiến lược và cửa ngõ kết nối toàn cầu; hướng tới hình thành trung tâm công nghiệp hàng không, vũ trụ và kinh tế hàng không đạt chuẩn quốc tế.

Để phát huy vai trò của sân bay, Trung ương và thành phố đang đẩy nhanh tiến độ các tuyến vành đai, đường cao tốc, đường kết nối hướng đến hoàn thành đồng bộ với thời điểm sân bay hoạt động cuối năm 2026. Khi hoàn chỉnh, mạng lưới này sẽ rút ngắn khoảng cách giữa các trung tâm sản xuất, đô thị, cảng biển và sân bay để tạo điều kiện hình thành các chuỗi cung ứng mới.

Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND thành phố Nguyễn Văn Út cho biết: Trở thành thành phố, Đồng Nai chuyển mình mạnh mẽ trên 3 trụ cột lớn: kinh tế, không gian phát triển - hạ tầng và chất lượng sống của người dân. Thành phố không hướng đến tăng trưởng đơn thuần mà tập trung xây dựng một đô thị văn minh, đáng sống, nơi người dân được thụ hưởng tốt hơn các dịch vụ y tế, giáo dục, hạ tầng xã hội và môi trường sống xanh, an toàn. Trong đó, hạ tầng giao thông đang được đẩy mạnh.

Ông Dương Văn Bắc, Tổng Giám đốc Tập đoàn Novaland cho hay: Các hạ tầng chiến lược như: sân bay, đường vành đai, đường cao tốc, đường sắt metro khi hoàn thiện sẽ góp phần thúc đẩy phát triển đô thị, thương mại và dịch vụ quy mô lớn. Đi cùng với đó là nhu cầu về nhà ở, hạ tầng xã hội và không gian sống chất lượng cao. Dự án đô thị mà tập đoàn đang triển khai tại Đồng Nai hướng đến mục tiêu tạo lập không gian sống hiện đại cho người dân và du khách.

Ngoài hạ tầng và kinh tế, Đồng Nai cũng chú trọng liên kết các không gian sinh thái. Trong đó, sông Đồng Nai giữ vai trò quan trọng trong cung cấp nguồn nước phục vụ sản xuất, sinh hoạt cho Đồng Nai và Thành phố Hồ Chí Minh; đồng thời tạo trục cảnh quan đô thị và góp phần thích ứng với biến đổi khí hậu. Hệ thống rừng tạo nên không gian sinh thái có giá trị đối với toàn vùng Đông Nam Bộ.

Liên kết các nguồn lực khác

Đồng Nai trong tương lai gần sẽ có cảng hàng không quốc tế, cảng biển nước sâu, cửa khẩu biên mậu cùng những khu công nghiệp thế hệ mới. Các công trình này khi đi vào khai thác kéo theo nhu cầu lớn về nguồn nhân lực; đồng thời tạo dư địa phát triển logistics, dịch vụ, thương mại và các ngành công nghiệp hỗ trợ. Khi các lợi thế được đặt trong cùng một chuỗi, giá trị tạo ra sẽ không chỉ nằm ở từng dự án riêng lẻ.

Vì thế, vấn đề đặt ra là phải có cơ chế phối hợp để những lợi thế ấy không phát triển rời rạc. Nghị quyết số 16 đặt mục tiêu xây dựng Đồng Nai trở thành cực tăng trưởng chiến lược, cửa ngõ kết nối toàn cầu; đồng thời yêu cầu gắn quy hoạch tổng thể thành phố với tầm nhìn và tư duy phát triển mới.

Luật Phát triển đô thị với các quy định về phân quyền, khơi thông nguồn lực và nâng cao hiệu quả quản trị tạo thêm điều kiện để thành phố chủ động hơn trong tổ chức phát triển. Đi cùng với phân quyền là yêu cầu cao hơn về năng lực quy hoạch, phối hợp và trách nhiệm thực thi.

Trong điều kiện không gian phát triển được mở rộng và địa phương trở thành thành phố, yêu cầu kết nối, chia sẻ nguồn lực với các địa phương khác càng trở nên cấp thiết đối với Đồng Nai. Trong đó, cần sớm chú trọng kết nối về hạ tầng, kinh tế, nguồn nhân lực và môi trường sinh thái, tạo nền tảng cho phát triển liên kết và khai thác hiệu quả hơn các lợi thế của từng địa phương.

Luật Phát triển đô thị đã được Quốc hội thông qua ngày 24-8-2026 và có hiệu lực từ ngày 1-10-2026. Luật gồm 5 chương, 66 điều tạo hành lang pháp lý và đẩy mạnh phân cấp, phân quyền cho các đô thị, trong đó có thành phố Đồng Nai.

Dưới góc độ doanh nghiệp, bà Tô Thị Thủy, Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Chương Dương Homeland cho biết: Thời gian qua, doanh nghiệp nhận được sự hỗ trợ từ các cấp chính quyền thành phố, chính sách ngày càng thông thoáng, thủ tục được rút ngắn. Luật Phát triển đô thị với định hướng tăng phân cấp, phân quyền sẽ tạo điều kiện để địa phương chủ động hơn trong phát triển đô thị, đồng thời khơi thông nguồn lực doanh nghiệp. Việc rút ngắn thủ tục, giảm rủi ro pháp lý sẽ giúp quỹ đất sớm được đưa vào triển khai các dự án.

Có thể thấy, những động lực mới từ sân bay, giao thông, công nghiệp, logistics và đô thị, Đồng Nai có thêm điều kiện mở rộng không gian phát triển. Vấn đề là tổ chức các tuyến kết nối thành mạng lưới, gắn các lợi thế riêng thành chuỗi giá trị và tăng cường liên kết giữa các địa phương để tạo thêm giá trị cho toàn vùng.