Trong thời chiến, dân quân tự vệ (DQTV) là lực lượng chiến lược của chiến tranh nhân dân, làm nòng cốt cho phong trào toàn dân đánh giặc, tham gia chiến đấu, phục vụ chiến đấu, phối hợp với các lực lượng khác bảo vệ địa phương, đơn vị theo kế hoạch tác chiến của khu vực phòng thủ. Hiện nay, lực lượng DQTV là lực lượng nòng cốt có nhiệm vụ vừa lao động sản xuất, vừa đóng vai trò xung kích trong bảo vệ sản xuất, phòng chống, khắc phục hậu quả thiên tai, địch họa và các sự cố nghiêm trọng khác, đồng thời, phối hợp với lực lượng an ninh cơ sở giữ gìn an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội (ANCT-TTATXH) ở địa phương, cơ sở; tham gia xây dựng cơ sở vững mạnh toàn diện góp phần xây dựng khu vực phòng thủ địa phương ngày càng vững chắc.
Thực hiện Luật Dân quân tự vệ năm 2019 tại Điều 17 về tổ chức tự vệ trong doanh nghiệp và từ đặc điểm tình hình thực tế thời gian qua, ngày 04/12/2023, Thường trực Tỉnh ủy ban hành Kết luận[*] về triển khai xây dựng lực lượng tự vệ trong các doanh nghiệp thuộc mọi thành phần kinh tế có tổ chức đảng trên địa bàn tỉnh, trong đó, giao Ban Tổ chức Tỉnh ủy - Cơ quan Thường trực Ban Chỉ đạo 07 của Tỉnh ủy trên cương vị chức trách, nhiệm vụ, thẩm quyền phụ trách theo dõi các tổ chức đảng thuộc quyền trên địa bàn tỉnh; hàng quý trao đổi, phối hợp chặt chẽ với Đảng ủy - Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh trong chỉ đạo các địa phương thực hiện nhiệm vụ xây dựng tự vệ trong doanh nghiệp có tổ chức đảng.
Theo báo cáo của Đảng ủy Quân sự tỉnh, tính đến ngày 14/5/2024 toàn tỉnh đã thành lập được 102/187 đầu mối tự vệ trong các doanh nghiệp có tổ chức đảng (trong đó có 53/83 doanh nghiệp nước ngoài có tổ chức đảng, 49/104 doanh nghiệp trong nước có tổ chức đảng) và 06 đơn vị tự vệ trong doanh nghiệp chưa có tổ chức đảng. Hiện nay, toàn tỉnh đã xây dựng được 451 đầu mối dân quân tự vệ (170 đơn vị xã, phường, thị trấn; 281 cơ quan, tổ chức, đơn vị hành chính sự nghiệp, doanh nghiệp thuộc mọi thành phần kinh tế); quân số đạt 1,07% so với dân số; tỷ lệ Đảng viên trong dân quân tự vệ đạt 30,04%, đảng viên trong dân quân đạt 26,88%; đảng viên trong tự vệ đạt 38,46%.
Ngoài ra, để làm nồng cốt, kịp thời phối hợp với các ngành chức năng giữ gìn ANCT-TTATXH trên địa bàn các khu công nghiệp, UBND tỉnh đã ban hành quyết định phê duyệt Đề án xây dựng trung đội DQTV khu công nghiệp trên địa bàn tỉnh giai đoạn 2014-2020. Đến nay, toàn tỉnh đã thành lập được 17 trung đội DQTV tại các khu công nghiệp, các đơn vị được tổ chức chặt chẽ, thường xuyên phối hợp với Công an Đồn khu công nghiệp, lực lượng Dân quân, Công an các xã, phường, thị trấn, lực lượng tự vệ các doanh nghiệp tổ chức tuần tra, canh gác, chốt chặn bảo đảm ANCT-TTATXH trên địa bàn các khu công nghiệp.

Trung đội tự vệ công ty TNHH giày dép Tân Hợp được thành lập với 28 quân số
Sau gần 10 năm tổ chức hoạt động lực lượng tự vệ đã phát huy tốt vai trò trách nhiệm, thường xuyên tuần tra ngăn chặn và giải quyết tốt tình hình phức tạp trên địa bàn khu công nghiệp, đặc biệt là ngăn chặn hơn 50 vụ cướp có hung khí, bắt trên 100 đối tượng giao cho cơ quan chức năng xử lý, phát hiện ngăn chặn, góp phần cùng các ngành chức năng xử lý các vụ đình công, lãn công của công nhân ở các khu công nghiệp theo chức năng được phân công, được các nhà đầu tư, đặc biệt là nhà đầu tư nước ngoài đánh giá cao.
Bùi Văn Tân
[*] Kết luận số 469-KL/TU, “Kết luận tại hội nghị triển khai xây dựng lực lượng tự vệ trong các doanh nghiệp thuộc mọi thành phần kinh tế có tổ chức đảng trên địa bàn tỉnh Đồng Nai 2023”