Kỷ niệm 118 năm Ngày sinh đồng chí Tổng Bí thư Trường Chinh (09/02/1907-09/02/2025)

Cố Tổng Bí thư Trường Chinh tên thật là Đặng Xuân Khu, sinh ngày 09/02/1907 ở làng Hành Thiện (xã Xuân Hồng, huyện Xuân Trường, tỉnh Nam Định). Đồng chí là người học trò tài năng, xuất sắc toàn diện của Chủ tịch Hồ Chí Minh, vừa là nhà chính trị, tư tưởng, lý luận; vừa là nhà hoạt động văn hóa, nhà báo, nhà thơ với tinh thần yêu nước nồng nàn, sự kiên trung của người chiến sĩ cộng sản suốt đời phấn đấu vì độc lập, tự do của Tổ quốc, vì hạnh phúc của Nhân dân.

Sinh ra trong một gia đình trí thức yêu nước ở một vùng quê giàu truyền thống lịch sử và văn hóa, truyền thống của quê hương và gia đình đã bồi đắp và hun đúc nên lý tưởng cách mạng. Năm 18 tuổi, đồng chí Trường Chinh tham gia phong trào yêu nước; đến năm 1927 gia nhập Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên. Thông qua việc tìm hiểu tác phẩm “Đường Kách mệnh” của Nguyễn Ái Quốc và chủ nghĩa Mác -Lênin, từ một thanh niên yêu nước, Trường Chinh đã trở thành người cộng sản.

Năm 1929, Đồng chí tham gia cuộc vận động thành lập Đông Dương Cộng sản Đảng ở Bắc Kỳ. Năm 1930, Đảng Cộng sản Việt Nam thành lập, Đồng chí được chỉ định vào Ban Cổ động và Tuyên truyền của Trung ương Đảng. Cuối năm 1930, Đồng chí bị thực dân Pháp bắt và kết án 12 năm tù ở nhà lao Hỏa Lò và Sơn La. Cuối năm 1936, do thắng lợi của Mặt trận Nhân dân Pháp và do phong trào đấu tranh của Nhân dân Việt Nam đòi quyền tự do, dân chủ và thả tù chính trị, đồng chí Trường Chinh cùng nhiều đồng chí khác được trả lại tự do. Từ cuối năm 1936 đến năm 1939, Đồng chí hoạt động hợp pháp và nửa hợp pháp ở Hà Nội, là Ủy viên Xứ ủy Bắc Kỳ và đại biểu của Đảng Cộng sản Đông Dương trong Ủy ban Mặt trận Dân chủ Bắc Kỳ.

Khi Chiến tranh thế giới lần thứ II nổ ra (1939-1945), Đồng chí chuyển vào hoạt động bí mật. Tại Hội nghị Trung ương 7 (khóa I) vào tháng 11/1940, Đồng chí được bầu vào Ban Chấp hành Trung ương và được cử làm Quyền Tổng Bí thư của Đảng thay đồng chí Nguyễn Văn Cừ. Tại Hội nghị Trung ương 8 (khóa I) tháng 5/1941, Đồng chí được bầu làm Tổng Bí thư của Đảng kiêm Trưởng Ban Tuyên huấn, Trưởng ban Công vận Trung ương, Chủ bút nhiều tờ báo của Đảng. Năm 1943, đồng chí Trường Chinh bị Tòa án binh của thực dân Pháp ở Hà Nội kết án tử hình vắng mặt.

Bác Hồ và đồng chí Trường Chinh tại Chiến khu Việt Bắc (Ảnh tư liệu)

Ngày 09/3/1945, Đồng chí chủ trì Hội nghị Thường vụ Trung ương mở rộng, ra Chỉ thị “Nhật, Pháp bắn nhau và hành động của chúng ta”, chủ trương Tổng khởi nghĩa. Tháng 8/1945, Đồng chí được Hội nghị toàn quốc của Đảng cử phụ trách Ủy ban Khởi nghĩa toàn quốc. Năm 1951, tại Đại hội lần thứ II của Đảng, Đồng chí được tái cử vào Ban Chấp hành Trung ương, là Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng Lao động Việt Nam đến tháng 10/1956. Năm 1958, Đồng chí làm Phó Thủ tướng Chính phủ kiêm Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học Nhà nước. Cống hiến nổi bật của đồng chí Trường Chinh trong giai đoạn này là, cùng với Chủ tịch Hồ Chí Minh đề ra đường lối cách mạng của giai đoạn mới (tại Hội nghị Trung ương lần thứ 8) và Đồng chí cũng là người trực tiếp chỉ đạo tổ chức thực hiện, đưa Cách mạng Tháng Tám năm 1945 đến thành công.

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, trên cương vị là Chủ tịch Ủy ban Thường vụ Quốc hội, rồi sau đó là Chủ tịch Hội đồng Nhà nước, Đồng chí đã cùng tập thể Bộ Chính trị có những đóng góp to lớn vào việc chuẩn bị, đưa ra những quyết sách chiến lược và tổ chức thực hiện xây dựng hậu phương miền Bắc xã hội chủ nghĩa, đưa cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước của dân tộc ta tới thắng lợi hoàn toàn.

Năm 1960, tại Đại hội lần thứ III của Đảng, Đồng chí được bầu lại vào Ban Chấp hành Trung ương và là Ủy viên Bộ Chính trị, phụ trách công tác Quốc hội và công tác tư tưởng của Đảng. Năm 1962, Đồng chí là Trưởng Ban nghiên cứu Lịch sử Đảng Trung ương (1962-1982). Năm 1976, tại Đại hội lần thứ IV của Đảng, Đồng chí được bầu lại vào Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam (tại Đại hội này, Đảng Lao động Việt Nam được đổi tên là Đảng Cộng sản Việt Nam) và là Ủy viên Bộ Chính trị, Trưởng Ban nghiên cứu Lịch sử Đảng Trung ương và Trưởng Ban Lý luận Trung ương. Cũng năm 1976, đồng chí được bầu làm Chủ tịch Ủy ban dự thảo Hiến pháp của Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Năm 1981, Đồng chí được Quốc hội bầu làm Chủ tịch Hội đồng Nhà nước và Chủ tịch Hội đồng Quốc phòng nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam.

Năm 1982, tại Đại hội lần thứ V của Đảng, Đồng chí được bầu lại vào Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam và là Ủy viên Bộ Chính trị. Tháng 7/1986, tại Hội nghị đặc biệt Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam, Đồng chí được bầu lại làm Tổng Bí thư của Đảng. Tháng 12/1986, tại Đại hội toàn quốc lần thứ VI của Đảng, Đồng chí được cử làm Cố vấn Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam, Phó Trưởng ban soạn thảo Cương lĩnh và Chiến lược kinh tế kiêm Trưởng Tiểu ban soạn thảo Cương lĩnh của Đảng. Đồng chí là đại biểu Quốc hội các khóa: II, III, IV, V, VI, VII, trong đó, từ khóa II đến khóa VI, Đồng chí làm Chủ tịch Ủy ban Thường vụ Quốc hội.

Đồng chí Trường Chinh trò chuyện với các thành viên Ban Soạn thảo văn kiện Đại hội VI, tháng 11/1986 (Ảnh tư liệu)

Thời kỳ trước Đổi mới, trong bối cảnh cuộc khủng hoảng kinh tế - xã hội diễn ra ngày càng trầm trọng, sản xuất trì trệ, lạm phát phi mã, đời sống Nhân dân hết sức khó khăn, đồng chí Trường Chinh là một trong những nhà lãnh đạo tích cực khảo nghiệm thực tiễn, tìm tòi xây dựng đường lối đổi mới, với biện pháp, cách thức phù hợp, đáp ứng nhu cầu bức thiết của thực tiễn, đặt nền móng cho việc hình thành đường lối đổi mới của Đảng. Đại hội lần thứ VI của Đảng có ý nghĩa trọng đại, đánh dấu bước ngoặt mang tính đột phá chiến lược, toàn diện trong sự nghiệp cách mạng của Đảng và của dân tộc mà đồng chí Trường Chinh là một trong những kiến trúc sư tiên phong. Phát biểu tại Đại hội VI, Đồng chí nhấn mạnh: là đảng cầm quyền, “Đảng phải trưởng thành về lãnh đạo chính trị, phát triển và cụ thể hóa đường lối, đề ra những giải pháp đúng đắn đối với những vấn đề mới của sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội và bảo vệ Tổ quốc”.

Trong sự nghiệp đổi mới đất nước, đồng chí Trường Chinh là người lát những viên gạch đầu tiên, đặt nền móng cho sự nghiệp vĩ đại ấy. Chính trong thời điểm phức tạp nhất của hoàn cảnh quốc tế, cùng với những khó khăn của đất nước ta, trên cương vị là Tổng Bí thư, với tư duy chính trị lão luyện, với trí tuệ sắc sảo, đồng chí Trường Chinh đã sớm nhận rõ xu thế phát triển của thời đại, nắm vững thực trạng của đất nước và yêu cầu, nguyện vọng chính đáng của Nhân dân, cùng Ban Chấp hành Trung ương Đảng và Bộ Chính trị Đảng ta kịp thời đề ra đường lối đổi mới toàn diện đất nước. Những quan điểm đổi mới tư duy mà Đồng chí là người đầu tiên đề xuất đã trở thành nền tảng phương pháp luận cho việc nhận thức và giải quyết các vấn đề lý luận và thực tiễn của công cuộc đổi mới.

Trong không khí "Mừng Đảng, Mừng Xuân Ất Tỵ 2025", chúng ta cùng nhau tự hào ôn lại và tôn vinh những cống hiến to lớn của Cố Tổng Bí thư Trường Chinh; người chiến sĩ cộng sản kiên cường, không ngừng rèn luyện và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh. Từ đó, mãi mãi vững tin theo con đường mà Đảng, Bác Hồ và Nhân dân ta đã lựa chọn.

Huy Dương