Một số nhiệm vụ và giải pháp trọng tâm đối với giáo dục nghề nghiệp (GDNN) nhằm đáp ứng yêu cầu trong thời kỳ đẩy nhanh tiến trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa (CNH, HĐH)

Phát triển GDNN được xem là nhiệm vụ quan trọng hàng đầu trong phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao đáp ứng yêu cầu trong thời kỳ đẩy nhanh tiến trình CNH, HĐH, hình thành nguồn nhân lực trực tiếp có chất lượng, hiệu quả và kỹ năng nghề cao, đáp ứng yêu cầu trong thời kỳ cách mạng công nghệ lần thứ tư và chuyển đổi số, góp phần phục vụ phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh theo Nghị quyết của Đại hội Đảng bộ các cấp đã đề ra.

Lễ trao bằng tốt nghiệp cho sinh viên trường Đại học Lạc Hồng năm 2023

Mục tiêu của tỉnh phấn đấu đến cuối năm 2025 toàn tỉnh có 70% lao động qua đào tạo nghề; tỷ lệ tuyển sinh đào tạo từ trung cấp nghề trở lên trên tổng số người được tuyển sinh trong năm đạt 28%. Năm 2030 sẽ thu hút 50% - 55% học sinh trung học vào hệ thống GDNN; tuyển sinh GDNN đạt 28.500 người/năm; đào tạo lại, đào tạo thường xuyên cho khoảng 50% lực lượng lao động. Đồng thời, phấn đấu xây dựng 02 trường cao đẳng của tỉnh thành trường chất lượng cao, có khả năng đào tạo một số đạt chuẩn khu vực ASEAN và quốc tế; phát triển 01 mô hình đào tạo nghề xanh. 100% giáo viên dạy các nghề trọng điểm cấp độ khu vực ASEAN và quốc tế đạt chuẩn kỹ năng nghề và năng lực sư phạm của các nước tiên tiến trong khu vực ASEAN và các nước phát triển trên thế giới, đáp ứng yêu cầu hội nhập, đảm bảo đủ số lượng, chất lượng giảng dạy tiếp cận công nghệ 4.0 và chuyển đổi số.

Để thực hiện được mục tiêu này, thời gian qua các cấp ủy, chính quyền đã lãnh đạo, chỉ đạo các cơ quan, đơn vị, địa phương phát triển GDNN cần theo hướng bám sát nhu cầu của thị trường lao động gắn kết với việc làm thỏa đáng, an sinh xã hội và phát triển bền vững; phát huy tối đa năng lực, phẩm chất của người học; thúc đẩy khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo, đáp ứng nhu cầu đa dạng của thị trường lao động và yêu cầu ngày càng cao về số lượng, cơ cấu, chất lượng nhân lực có kỹ năng nghề cho phát triển của tỉnh trong từng giai đoạn; để từng bước khắc phục những tồn tại hạn chế, bất cập như về quy mô, mạng lưới; cơ cấu ngành, nghề nội dung, chương trình, phương thức tổ chức đào tạo, hiệu quả đào tạo; cơ chế, chính sách, pháp luật; nguồn lực đầu tư; năng lực quản lý nhà nước;…

Hiện nay, các cơ sở GDNN đã chủ động phối hợp với các doanh nghiệp trên địa bàn trong việc xây dựng chương trình, giáo trình đào tạo, tạo điều kiện cho học viên đến thực tập và tiếp nhận học viên vào làm việc sau khi tốt nghiệp, qua đó, đã góp phần giải quyết việc làm sau đào tạo với tỷ lệ trên 80%, một số ngành nghề kỹ thuật như: Cơ khí cắt gọt kim loại, Điện tử công nghiệp, Công nghệ hàn… tỷ lệ có việc làm 100%. Số học viên sau khi tốt nghiệp đều được trang bị kiến thức, kỹ năng nghề có thể chủ động trong xin việc làm, tổ chức sản xuất, cải thiện kinh tế, tăng thêm thu nhập, ổn định cuộc sống.

Đến nay, trên địa bàn tỉnh hiện có 57 cơ sở GDNN [1]. Giai đoạn từ 2021 đến tháng 3/2023, các cơ sở GDNN trên địa bàn tỉnh tuyển mới đào tạo cho 162.507 người[2], nâng tỷ lệ tuyển sinh từ trung cấp trở lên từ 25,73% vào năm 2021 lên 26,01% vào năm 2022. Đến tháng 3/2023, toàn tỉnh có 67,16% lao động qua đào tạo nghề, dự kiến cuối năm 2023 đạt 67,5% lao động qua đào tạo nghề; và có tỷ lệ tuyển sinh đào tạo từ trung cấp nghề trở lên trên tổng số người được tuyển sinh đạt 26.36%, dự kiến đến cuối năm 2023 sẽ đạt 26,5%. Năm 2023, có 139.448 người tốt nghiệp các khóa đào tạo[3], đạt chỉ tiêu Nghị quyết theo từng năm.

Đồng thời, tỷ lệ lao động qua đào tạo trình độ trung cấp trở lên tăng hàng năm, công tác đào tạo các nghề trọng điểm theo chuẩn quốc gia, khu vực và quốc tế đã dần đi vào ổn định, cung cấp nguồn lao động có tay nghề cao cho các lĩnh vực trọng yếu mà tỉnh đã đề ra. Kỹ năng nghề nghiệp của học sinh, sinh viên tốt nghiệp các cơ sở giáo dục nghề nghiệp được nâng lên; lao động qua đào tạo nghề tham gia vào hầu hết các lĩnh vực của nền kinh tế quốc dân và đã đảm nhận được các vị trí, công việc phức tạp mà trước đây phải do chuyên gia nước ngoài thực hiện.

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được vẫn còn nhiều khó khăn, hạn chế, đó là: Việc kết nối giữa cơ sở đào tạo nghề và doanh nghiệp chưa được chặt chẽ, hoạt động liên kết đào tạo chưa thu hút được nhiều doanh nghiệp tham gia, nhất là doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI). Hiện Nhà nước chưa có chính sách đồng bộ hỗ trợ doanh nghiệp, vì vậy các doanh nghiệp chưa thấy được lợi ích từ các hoạt động liên kết đào tạo với các trường đào tạo nghề, do đó, các doanh nghiệp còn dè dặt đối với vấn đề liên kết đào tạo. Việc đầu tư trang thiết bị đào tạo nghề của các cơ sở GDNN trong thời gian qua mặc dù đã được Nhà nước quan tâm đầu tư nhiều, tuy nhiên, vẫn không theo kịp tốc độ đổi mới công nghệ của doanh nghiệp nên chưa đáp ứng nhu cầu sử dụng lao động có tay nghề cao của doanh nghiệp, chính vì vậy, đòi hỏi có sự tham gia tích cực của doanh nghiệp trong quá trình đào tạo lao động kỹ thuật cao. Công tác huy động các nguồn lực xã hội tham gia vào hoạt động GDNN còn hạn chế, nhất là việc mời gọi đầu tư từ trong và ngoài nước để thành lập các trường cao đẳng, trung cấp, trung tâm GDNN theo tinh thần Nghị quyết số 35/NQ-CP, ngày 04/06/2019 của Chính phủ về tăng cường huy động các nguồn lực của xã hội đầu tư cho phát triển giáo dục - đào tạo giai đoạn 2021-2030...

Để duy trì, phát huy kết quả đạt được, khắc phục những khó khăn, hạn chế, thời gian tới rất cần sự quan tâm hơn nữa trong lãnh đạo, chỉ đạo của các cấp ủy, chính quyền, các cơ quan, đơn vị liên quan và sự đồng thuận của các tầng lớp Nhân dân để công tác này ngày một đi vào chiều sâu, đáp ứng yêu cầu trong thời kỳ đẩy nhanh tiến trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa, đồng thời, thực hiện hiệu quả một số nhiệm vụ và giải pháp trọng tâm như:

Một là, đẩy mạnh công tác lãnh đạo, chỉ đạo, tuyên truyền nâng cao nhận thức cho cán bộ, đảng viên và Nhân dân về đổi mới và phát triển GDNN. Các cấp ủy đảng, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị - xã hội, xã hội - nghề nghiệp tiếp tục tuyên truyền, quán triệt sâu sắc tinh thần Chỉ thị 21-CT/TW, ngày 04/5/2023 của Ban Bí thư; Kế hoạch số 278-KH/TU, ngày 31/7/2023 của Ban Thường vụ Tỉnh ủy về tiếp tục đổi mới, phát triển và nâng cao chất lượng GDNN, xem đây là nhiệm vụ quan trọng, thường xuyên, lâu dài; quan tâm lồng ghép phát triển và nâng cao chất lượng GDNN trong các nội dung chương trình, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội địa phương; nâng cao vai trò, trách nhiệm, hiệu lực, hiệu quả lãnh đạo, chỉ đạo công tác phát triển GDNN. Tăng cường tuyên truyền, tạo sự chuyển biến mạnh mẽ trong nhận thức của người học, gia đình và xã hội về ý nghĩa của việc học nghề, kỹ năng nghề trong tiếp cận việc làm, nâng cao thu nhập và cơ hội học tập suốt đời.

Hai là, nâng cao năng lực, hiệu quả quản lý nhà nước về GDNN. Thực hiện đồng bộ, hiệu quả các chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước về phát triển GDNN, đảm bảo gắn với thị trường lao động theo hướng mở, liên thông, hiện đại, hội nhập và thích ứng. Tăng cường công tác hướng nghiệp trong giáo dục phổ thông, thực hiện tốt việc phân luồng, tăng tỷ lệ học sinh sau trung học cơ sở vào GDNN; quan tâm thực hiện các chính sách về tuyển dụng, thu hút, sử dụng, đào tạo, bồi dưỡng, tôn vinh nhà giáo thuộc lĩnh vực GDNN.

Ba là, tăng cường gắn kết Nhà nước - nhà trường - doanh nghiệp trong hoạt động GDNN. Thực hiện có hiệu quả các hoạt động hợp tác liên kết giữa Nhà nước, nhà trường, nhà doanh nghiệp. Khuyến khích các doanh nghiệp tham gia GDNN từ khâu tuyển sinh, đào tạo đến sử dụng, thành lập các cơ sở thực hành tại các cơ sở GDNN.

Năm là, phát triển đội ngũ nhà giáo, nghệ nhân, chuyên gia, người dạy nghề và cán bộ quản lý trong GDNN. Hoàn thiện chuẩn hóa đội ngũ cán bộ quản lý, nhà giáo GDNN; định kỳ đào tạo, bồi dưỡng năng lực chuyên môn, năng lực sư phạm cho nhà giáo, cán bộ quản lý GDNN. Phát triển đội ngũ nghệ nhân, chuyên gia, người dạy nghề đủ năng lực tham gia đào tạo các cấp trình độ của GDNN. Nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ làm công tác kiểm định, bảo đảm chất lượng, đội ngũ thanh tra, thanh tra chuyên ngành. Hỗ trợ, khuyến khích phát triển đội ngũ cán bộ quản lý đào tạo tại doanh nghiệp.

Sáu là, huy động nguồn lực và nâng cao hiệu quả đầu tư cho GDNN. Tăng cường nguồn lực; đẩy mạnh xã hội hóa, khuyến khích các doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài thành lập các cơ sở GDNN trực thuộc để đào tạo nguồn nhân lực cho doanh nghiệp và nguồn lao động chất lượng cao tiếp cận trình độ quốc tế.

Bảy là, tiếp tục triển khai thực hiện quy hoạch tỉnh thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050. Quy hoạch mạng lưới cơ sở GDNN đáp ứng nhu cầu đào tạo nhân lực có kỹ năng nghề đạt trình độ các nước phát triển trên thế giới.

                                 Trần Thị Mai Chi