Sự kiện 100 năm Nguyễn Ái Quốc - Hồ Chí Minh viết về Lênin và các dân tộc thuộc địa

 V.l Lênin (22/4/1870-21/01/1924) là nhà tư tưởng vĩ đại, kế thừa sáng tạo và phát triển chủ nghĩa Mác, Ăngghen, lãnh tụ thiên tài của giai cấp vô sản và các dân tộc bị áp bức trên toàn thế giới. V.l Lênin đã lãnh đạo cách mạng tháng Mười Nga thành công vĩ đại năm 1917, khai sinh nhà nước xã hội chủ nghĩa thành công đầu tiên trên thế giới. Ông đã cống hiến suốt cuộc đời mình cho sự phát triển của nhân loại hướng tới tự do, hòa bình, ấm no, hạnh phúc thật sự đối với mỗi dân tộc trên toàn thế giới.   

Ngày 05/6/1911, Nguyễn Tất Thành (sau là Chủ tịch Hồ Chí Minh) ra đi tìm đường cứu nước từ Bến Nhà Rồng, Sài Gòn sang châu Âu, châu Mỹ với nhiều ước mong, hoài bão để giải phóng quê hương, đất nước khỏi sự xâm lược của thực dân, đế quốc. Trong quá trình tìm đường cứu nước, thông qua nhiều kênh thông tin khác nhau, Nguyễn Ái Quốc đã tìm hiểu về cuộc đời, sự nghiệp cách mạng của V.l Lênin, học tập, nghiên cứu các học thuyết của Ông với tấm lòng ngưỡng mộ sâu sắc: “Suốt 25 năm, đồng chí Lênin là người tổ chức và lãnh đạo Đảng Cộng sản Nga, đội tiên phong đã đưa giai cấp vô sản Nga đến cách mạng thắng lợi, đồng thời cũng là người lãnh đạo giai cấp lao động và các dân tộc bị áp bức toàn thế giới. Đồng chí Lênin là người đã phát triển và đã thực hiện chủ nghĩa Mác và Ăngghen, là người đã dạy bảo chúng ta đường lối cách mạng chắc chắn thắng lợi”[1]. Cách mạng tháng Mười Nga thắng lợi năm 1917, Nguyễn Ái Quốc đánh giá: “Giống như mặt trời chói lọi, cách mạng tháng Mười chiếu sáng khắp năm châu, thức tỉnh hàng triệu, hàng triệu người bị áp bức bóc lột trên trái đất. Trong lịch sử loài người chưa từng có cuộc cách mạng nào có ý nghĩa to lớn và sâu xa như thế”[2]. Cách mạng tháng Mười Nga đã thực hiện sứ mệnh giải phóng nhân dân lao động khỏi áp bức, bóc lột, phụ thuộc ở Nga, đưa họ từ thân phận nô lệ trở thành người làm chủ xã hội, trở thành hình mẫu đối với Việt Nam nói riêng, các dân tộc trên thế giới nói chung, đứng lên đấu tranh giải phóng giai cấp và dân tộc. Vì vậy, Người nhấn mạnh: “Trong thế giới bây giờ chỉ có cách mệnh Nga là đã thành công, và thành công đến nơi, nghĩa là dân chúng được hưởng cái hạnh phúc tự do, bình đẳng thật, không phải tự do và bình đẳng giả dối như đế quốc chủ nghĩa Pháp khoe khoang bên An Nam. Cách mệnh Nga đã đuổi được vua, tư bản, địa chủ rồi, lại ra sức cho công, nông các nước và dân bị áp bức các thuộc địa làm cách mệnh để đập đổ tất cả đế quốc chủ nghĩa và tư bản trong thế giới”[3].  

Tháng 7/1920, qua bản Sơ thảo lần thứ nhất Những luận cương về vấn đề dân tộc và vấn đề thuộc địa của Lê-nin đăng trên báo Nhân đạo (L’Humanité) của Đảng xã hội Pháp, Nguyễn Ái Quốc nhạy bén, sớm nắm bắt được nội dung cốt lõi của tư tưởng V.l Lênin: Vô sản tất cả các nước và các dân tộc đoàn kết lại. Luận cương luận giải đường lối cơ bản đối với phong trào cách mạng ở các nước thuộc địa và phụ thuộc, giải đáp cho Nguyễn Ái Quốc về con đường giải phóng dân tộc ở Việt Nam mà Người đã dày công tìm kiếm suốt từ năm 1911, từ đó, Người đã thốt lên rằng: “Luận cương của Lênin làm cho tôi rất cảm động, phấn khởi, sáng tỏ, tin tưởng biết bao! Tôi vui mừng đến phát khóc lên. Ngồi một mình trong buồng mà tôi nói to lên như đang nói trước quần chúng đông đảo: “Hỡi đồng bào bị đọa đày đau khổ! Đây là cái cần thiết cho chúng ta, đây là con đường giải phóng chúng ta!”[4]. 

Cuối tháng 6/1923, Nguyễn Ái Quốc từ Pháp đến Liên Xô dự Đại hội lần thứ nhất Quốc tế Nông dân và mong muốn được diện kiến lãnh tụ V.l Lênin. Tuy nhiên, ngày 21/01/21924 V.l Lênin qua đời, mà Nguyễn Ái Quốc chưa thực hiện được mong ước của mình. Sau khi V.l Lênin về với C. Mác và Ăngghen, trên Báo sự thật phát hành ngày 27/01/1924 đăng bài viết của Nguyễn Ái Quốc với tiêu đề: Lênin và các dân tộc thuộc địa.

Khi Nguyễn Ái Quốc viết về Lênin và các dân tộc thuộc địa, Người đã dành những tình cảm vô cùng kính trọng đối với V.l Lênin trước sự ra đi về với thế giới người hiền của ông. Người viết: Lênin đã mất. Tin này đến với mọi người như sét đánh ngang tai, truyền đi khắp các bình nguyên phì nhiêu ở châu Phi và các cánh đồng xanh tươi ở châu Á. Đúng, những người da đen và da vàng có thể chưa biết rõ Lênin là ai, nước Nga ở đâu. Bọn đế quốc thực dân cố ý bưng bít không cho họ biết. Sự ngu dốt là một trong những chỗ dựa chủ yếu của chế độ tư bản chủ nghĩa. Nhưng tất cả họ, từ những người nông dân An Nam đến người dân săn bắn trong các rừng Đahômây, cũng đã ngầm nghe nói rằng ở một góc trời xa xăm có một dân tộc đã đánh đuổi được bọn chủ bóc lột họ và hiện đang tự quản lý đất nước mình mà không cần tới bọn chủ và bọn toàn quyền. Họ cũng đã nghe nói rằng nước đó gọi là nước Nga, rằng có những người dũng cảm, mà người dũng cảm nhất là Lê-nin [5] đã lãnh đạo thành công đến nơi cuộc cách mạng xã hội chủ nghĩa đầu tiên của nhân loại.   

Nguyễn Ái Quốc luôn đánh giá V.l Lênin là lãnh tụ vĩ đại của giai cấp công nhân, nhân dân lao động, các dân tộc bị áp bức bóc lột trên toàn thế giới, ông không chỉ quan tâm đến vận mệnh nước Nga, mà còn luôn quan tâm sâu sắc đến vận mệnh các dân tộc thuộc địa, trong đó có Việt Nam. Bằng sự vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác và thực tiễn từ nước Nga, V.l Lênin đã xác định đúng đắn, khoa học giữa vấn đề dân tộc và vấn đề thuộc địa thời kỳ đế quốc chủ nghĩa, giữa yếu tố dân tộc và yếu tố quốc tế trong cuộc đấu tranh của giai cấp vô sản toàn thế giới. Do đó, tư tưởng của V.l Lênin về đoàn kết giai cấp công nhân ở tất cả các quốc gia, các dân tộc bị áp bức trên toàn thế giới là một chủ thể trong tiến trình cách mạng vô sản. Vì vậy, Nguyễn Ái Quốc nhận xét V.l Lênin về tinh thần đoàn kết quốc tế của giai cấp vô sản: Họ còn được biết rằng người lãnh tụ vĩ đại này sau khi giải phóng nhân dân mình, còn muốn giải phóng các dân tộc khác nữa. Người đã kêu gọi các dân tộc da trắng giúp đỡ các dân tộc da vàng và da đen thoát khỏi áp bức của bọn rumi (kẻ đi nô dịch)…Và để thực hiện mục đích ấy, Người đã vạch ra một cương lĩnh cụ thể: Lúc đầu họ tưởng là trên đời không thể có một người như thế và cương lĩnh như thế. Nhưng về sau họ được biết tin, tuy lờ mờ về Đảng Cộng sản, về tổ chức gọi là Quốc tế Cộng sản đang đấu tranh vì những người bị bóc lột, vì tất cả những người bị bóc lột, trong đó, có cả họ nữa, họ biết rằng chính Lênin là người lãnh đạo tổ chức này [6] để họ học tập và làm theo để tự giải phóng chính mình.    

Nhiều vấn đề đặt ra đối với đấu tranh giải phóng dân tộc, giai cấp khi V.l Lênin không còn, Nguyễn Ái Quốc tự đặt ra câu hỏi vừa để thương tiếc V.l Lênin, vừa để tiếp tục sự nghiệp cách mạng mà ông đã dày công xây dựng: "Họ coi Lênin là người giải phóng cho họ. Lênin đã mất rồi thì chúng ta biết làm thế nào? Liệu có những người dũng cảm và rộng lượng như Lênin để không quản thời gian và sức lực chăm lo đến sự nghiệp giải phóng của chúng ta không? Đó là những điều mà quần chúng nhân dân bị áp bức ở các thuộc địa băn khoăn tự hỏi" [7] nhằm tiếp tục xác định con đường làm cách mạng để giải phóng con người, giải phóng giai cấp và dân tộc.

Đối với dân tộc Việt Nam, vô cùng xúc động, thương tiếc đối với sự ra đi đột ngột của V.l Lê-nin, còn nhiều kế hoạch, dự định đang dang dở đối với dân tộc nước Nga, các dân tộc lệ thuộc, thuộc địa, bị áp bức, bóc lột bất công trên toàn thế giới, Nguyễn Ái Quốc viết: Còn chúng tôi, những người cộng sản, những người sinh ra ở các thuộc địa, chúng tôi vô cùng đau đớn trước sự tổn thất không thể nào đền bù được và chia sẻ nỗi buồn chung của nhân dân các nước với những người anh người chị của chúng tôi. Song chúng tôi tin tưởng rằng Quốc tế Cộng sản và các phân bộ của nó, trong đó có các chi bộ ở các nước thuộc địa, sẽ thực hiện được những bài học và những lời giáo huấn mà vị lãnh tụ đã để lại cho chúng ta. Làm những điều mà Người đã căn dặn chúng ta, đó chẳng phải là phương pháp tốt nhất để tỏ tình yêu mến của chúng ta đối với Người hay sao?[8]. Những lời viết của Nguyễn Ái Quốc đối với V.l Lê-nin như thấu đến ruột gan của tình người, tình đồng chí, những con người hy sinh trọn đời mình cho tự do, hạnh phúc thực sự của nhân loại.

Không chỉ ngưỡng mộ, kính yêu V.I.Lênin, Nguyễn Ái Quốc còn nỗ lực thực hiện trọn vẹn những di huấn của V.I.Lênin, kiên quyết bảo vệ và phát triển những luận điểm của V.I.Lêni về vấn đề dân tộc và thuộc địa. Mặc dù V.I.Lênin không còn nữa, Nguyễn Ái Quốc tiếp tục khẳng định: Khi còn sống, Người là cha, là thầy học, đồng chí và cố vấn của chúng ta. Ngày nay, Người là ngôi sao sáng chỉ đường cho chúng ta đi tới cuộc cách mạng xã hội. Lênin bất diệt sẽ sống mãi trong sự nghiệp của chúng ta[9]. Đối với nhân loại bị áp bức, đọa đày, V.I.Lênin chính là người “đã đặt cơ sở cho một kỷ nguyên mới, thật sự cách mạng trong các nước thuộc địa”. Và cũng vì thế, Nguyễn Ái Quốc nhấn mạnh: “Vì chúng ta tự coi mình là học trò của Lênin, cho nên chúng ta cần phải tập trung tất cả sức lực và nghị lực để thực hiện trên thực tế những lời di huấn quý báu của Lênin đối với chúng ta về vấn đề thuộc địa cũng như các vấn đề khác”[10].

Với dung lượng hơn 600 từ của bài viết “Lênin và các dân tộc thuộc địa bản dịch” (dịch từ tiếng Nga sang tiếng Việt), Nguyễn Ái Quốc - Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nhận thức sâu sắc hơn về V.I.Lênin vĩ đại, về Cách mạng Tháng Mười và những bài học kinh nghiệm quý báu của nước Nga Xôviết, về chủ nghĩa Mác qua thực tiễn xây dựng chủ nghĩa xã hội ở nước Nga… để Người quyết tâm trở về Tổ quốc, hoạch định một lộ trình cho công cuộc giải phóng dân tộc Việt Nam. Do đó, Nguyễn Ái Quốc luôn ngưỡng mộ V.I.Lênin và Cách mạng tháng Mười Nga: “Cách mệnh Nga dạy cho chúng ta rằng muốn cách mệnh thành công thì phải dân chúng (công nông) làm gốc, phải có đảng vững bền, phải bền gan, phải hy sinh, phải thống nhất. Nói tóm lại là phải theo chủ nghĩa Mã Khắc Tư và Lênin”[11].  

Ngày nay, dù thế giới đầy biến động, song vượt lên mọi khó khăn, thử thách, Việt Nam đã đạt được những thành tựu quan trọng về chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội, quốc phòng - an ninh, đối ngoại,..; Việt Nam có nhiều đóng góp tích cực trên các lĩnh vực hòa bình, an ninh, phát triển, bảo vệ quyền con người và các lĩnh vực khác… là minh chứng cho thấy “cuộc đấu tranh của nhân dân các nước vì hòa bình, độc lập dân tộc, dân chủ, phát triển và tiến bộ xã hội dù gặp nhiều khó khăn, thách thức, nhưng sẽ có những bước tiến mới, thắng lợi to lớn. Theo quy luật tiến hóa của lịch sử, loài người nhất định sẽ tiến tới chủ nghĩa xã hội” như Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội (bổ sung, phát triển năm 2011) đã khẳng định.

Tóm lại, năm 2024, bài viết của Nguyễn Ái Quốc về “Lênin và các dân tộc thuộc địa bản dịch” đã tròn trăm năm (27/01/1924-27/01/2024) đăng trên báo Báo sự thật là dịp để mỗi cán bộ, đảng viên, lực lượng vũ trang, công chức, viên chức, đoàn viên, hội viên, người dân trong cả nước, người Việt Nam ở nước ngoài thêm kính yêu Chủ tịch Hồ Chí Minh - Anh hùng giải phóng dân tộc, nhà văn hóa kiệt xuất của dân tộc Việt Nam, nhất là việc đẩy mạnh “học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh”. Ngày 16/01/2024, Ban Thường vụ Tỉnh ủy Đồng Nai đã tổ chức hội nghị học tập và triển khai thực hiện chuyên đề năm 2024 “Học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh về xây dựng văn hóa, con người Đồng Nai phát triển toàn diện” gắn với thực hiện Nghị quyết số 12-NQ/TU ngày 12/12/2023 của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh về xây dựng và phát huy giá trị văn hóa con người Đồng Nai trở thành nguồn lực, động lực quan trọng cho sự phát triển toàn diện và bền vững địa phương. Đồng thời, qua bài viết “Lênin và các dân tộc thuộc địa bản dịch” của Nguyễn Ái Quốc, mỗi chúng ta tưởng niệm 100 năm ngày mất của V.I.Lênin (21/01/1924-21/01/2024), Người đã có những đóng góp vô cùng to lớn cho sự nghiệp giải phóng nhân dân lao động toàn thế giới, đấu tranh chống chủ nghĩa đế quốc, đấu tranh cho hòa bình, độc lập, tự do của các dân tộc. Di sản của V.I.Lênin để lại cho nhân loại tiến bộ là vô cùng to lớn cả trên phương diện thực tiễn hoạt động cách mạng và lý luận tư tưởng ở Việt Nam nói riêng, thế giới nói chung trong hiện tại và tương lai.

[1] Hồ Chí Minh (2011), Toàn tập, tập 8, Nxb Chính trị quốc gia sự thật, Hà Nội, tr.12

[2] Hồ Chí Minh (2011), Toàn tập, tập 15, Nxb Chính trị quốc gia sự thật, Hà Nội, tr.387

[3] Hồ Chí Minh (2011), Toàn tập, tập 2, Nxb Chính trị quốc gia sự thật, Hà Nội, tr.304

[4] Hồ Chí Minh (2011), Toàn tập, tập 12, Nxb Chính trị quốc gia sự thật, Hà Nội, tr.562

[5] Hồ Chí Minh (2011), Toàn tập, tập 1, Nxb Chính trị quốc gia sự thật, Hà Nội, tr.256

[6] Hồ Chí Minh (2011), Toàn tập, tập 1, Nxb Chính trị quốc gia sự thật, Hà Nội, tr.257

[7] Hồ Chí Minh (2011), Toàn tập, tập 1, Nxb Chính trị quốc gia sự thật, Hà Nội, tr.257

[8] Hồ Chí Minh (2011), Toàn tập, tập 1, Nxb Chính trị quốc gia sự thật, Hà Nội, tr.257

[9] Hồ Chí Minh (2011), Toàn tập, tập 1, Nxb Chính trị quốc gia sự thật, Hà Nội, tr.257

[10] Hồ Chí Minh (2011), Toàn tập, tập 1, Nxb Chính trị quốc gia sự thật, Hà Nội, tr.304

[11] Hồ Chí Minh (2011), Toàn tập, tập 2, Nxb Chính trị quốc gia sự thật, Hà Nội, tr.304

Lê Quang Cần